Arsacal
button
button
button


Wie een hart heeft kiest voor het kind

Kerstnacht in de H. Adelbertuskerk in Haarlem Noord

overweging_preek - gepubliceerd: vrijdag, 25 december 2015
Wie een hart heeft kiest voor het kind

De Kerst­nacht heb ik gevierd in de H. Adelbertus­kerk in Haarlem-Noord, waar de viering mooi werd opge­luis­terd door het Trinity koor begeleid door een combo.

Homilie

Broeders en zusters,
Allereerst nogmaals:
heel hartelijk welkom in deze kerst­nacht
om de geboorte te vieren van Jezus,
Zoon van God de Allerhoogste
maar als Kind van Bethlehem, geboren in een stal.

Hij is geboren als een weerloos Kind
en op het herdersveld waar dat is gebeurd,
wordt door engelen
een wens van vrede op aarde gezongen;
dat is in de tijd waarin wij leven
natuurlijk weer heel erg actueel.

Het zou zomaar kunnen zijn
dat U zich in de laatste weken en maanden
ook weleens een beetje machteloos hebt gevoeld
en zich vragen hebt gesteld:
de stromen vluch­te­lingen
die door Europa en door de wereld trekken
- meer dan zestig miljoen zijn het er nu al -,
de terroristische aanslagen overal
- alleen al deze december­maand
zijn er meer dan dertig geweest,
we horen lang niet alles -,
en het komt allemaal ook wel dichtbij:
waar gaat het naar toe?
En wat kunnen wij doen?
Is er nog hoop voor de mensheid
of wordt het allemaal alleen maar erger,
gaat het helemaal de verkeerde kant op?
Wat is ons leven waard,
zullen wijzelf nog in vrede kunnen leven?

Wij zijn allemaal maar heel beperkte mensen.
Wat wij kunnen doen
is wat liefde en hartelijkheid verspreiden
en vele mensen doen dat ook.
In tegen­stel­ling tot wat we uit andere plaatsen horen,
is het in Haarlem rustig gebleven
rond het thema van vluch­te­lingen.
Onlangs was er een bijeenkomst
voor de omwonenden van de Koepel,
die nu een nood­opvang voor vluch­te­lingen is
en de bewoners gaven aan
geen last te hebben van deze mensen
en ze hoefden ook niet te weten
wanneer de opvang in de Koepel afgelopen was,
ze hadden er geen probleem mee.
Van ver­schil­lende kanten heb ik gehoord
dat veel vrij­wil­lig­ers klaar staan
om iets te doen voor de vluch­te­lingen,
vaak zelfs meer dan er op dit moment nodig zijn.
Dat is fantastisch, toch?

Dat is het wat wij kunnen doen:
proberen naar de moge­lijk­he­den die we hebben
wat licht te brengen
in een wereld die er voor veel mensen
best wel duister uitziet
en waarvan we soms denken:
komt dat nog wel goed?
Al het goede dat we doen
is een bouwsteen voor een betere wereld.

Tegenover al die grote gewelddadige jongens,
die terroristen en sommige machthebbers,
die niet malen om het leven van een kind
en hun strijd ook nog eens vaak
als een heilige zaak beschouwen,
kunnen wij, gewone mensen,
maar weinig uitrichten.
We kunnen het afkeuren
en dat moeten we ook doen,
we kunnen oproepen tot vrede
en ervoor bidden
en dat moeten we ook doen,
we kunnen goede waarden
van liefde, respect en verdraagzaamheid voorleven
en dat moeten we zeker niet nalaten,
we kunnen soms eraan bijdragen
dat moslim-jongeren zich niet te veel isoleren;
wie zich buitengesloten voelt
komt eerder tot het kwaad,
maar wij kunnen terroristen niet stoppen.
Wat we daarnaast nog wél kunnen en moeten doen
is altijd het vertrouwen behouden
dat er een toekomst is achter de aardse horizon.,

Vaak vragen mensen ook:
Kan God dit niet verhinderen,
waarom laat Hij dit allemaal toe?
Dat is een menselijke vraag,
dan schuiven we het weer op een ander,
maar zo werkt het niet;
God heeft ons allemaal
een vrije wil geschonken
en daarmee heeft Hij ieder van ons
een eigen verant­woor­de­lijk­heid toevertrouwd.

Je hebt dat met opgroeiende kinderen
dat je hen als ouders langzamerhand zelf
steeds meer dingen laat kiezen en beslissen.
Daarbij gaan ze natuurlijk best weleens onderuit,
we zeggen dan
dat ze door schade en schande wijs moeten worden
en dat je van je fouten moet leren.
Wat zou het geweldig zijn
als dat ook eens
voor de mensheid als geheel zou gelden,
dat die door schade en schande zou leren
om vrede te stichten,
van de fouten zou leren
om haat en geweld niet met gelijke munt te betalen.
Want de ene oorlog volgt maar steeds de andere op.
Hitler, Stalin en Pol Pot motiveerden hun gruweldaden
met heidense of atheïstische argumenten,
nu gebeurt dat onder de vlag
van religie en een heilige oorlog,
maar het resultaat is hetzelfde:
miljoenen onschuldige mensen
moeten lijden en sterven of vluchten.

We hebben zojuist het bekende kerstevangelie gehoord.
Maar wat gebeurt daar eigenlijk?
Want hoewel dat verhaal
al bijna tweeduizend jaar geleden is opgeschreven,
is wat daar gebeurt
voor ons nog steeds herkenbaar.
Het begint met een besluit van keizer Augustus
voor dat Quirinius landvoogd was,
maar die keizer zit in Rome,
duizenden kilometers verwijderd
van de plaats waar Jezus geboren is;
en die landvoogd was later in Syrië,
ook een ander land dan Israël/Palestina
waar Nazareth of Bethlehem ligt.
Die hoge politieke heren nemen een besluit
maar weten niet
of het interesseert hun niet
hoe dat uitwerkt in het leven
van gewone mensen.
Jozef en de hoogzwangere Maria moeten op reis,
gekkenwerk eigenlijk,
een tocht van honderd-vijftig kilometer,
door bergen en door de woestijn.
Maria en Jozef zijn vluch­te­lingen:
Ze worden gedwongen weg te gaan voor de volk­stel­ling
en later zullen ze nog een keer moeten vluchten,
naar Egypte,
omdat Herodes het Kind met de dood bedreigt.
En nu is er voor hen geen plaats in de herberg;
“Vol is vol”, zeiden de mensen van Bethlehem,
ze kunnen nergens terecht.
Maria en Jozef komen op een plaats voor de dieren
en het Kind wordt gelegd in een kribbe,
een voederbak voor de beesten.

Wat hier in het evangelie gebeurt
herhaalt zich heden;
laten we herbergzaam zijn voor vluch­te­lingen,
laat hen als Jezus, Maria en Jozef
welkom zijn
in de herberg van ons hart.

En dan eindigt het evangelie
met engelenzang
en een hemels leger van engelen
die van vrede zingen.

Daar ligt de bood­schap
die dit evangelie wil brengen.
Want wij zijn net als Maria en Jozef en Jezus
vaak machteloos tegenover grote heren,
die beslissingen nemen
die het leven van mensen
hard kunnen raken,
zoals die keizer Augustus.
Augustus noemde zich vredevorst en redder
en liet zich erop voorstaan
dat hij de grote brenger van vrede en geluk was.
In allerlei monumenten en inscripties
is dat beeld vereeuwigd
en tot op de dag van vandaag zijn die uitingen bewaard,
maar het is uit­ein­de­lijk allemaal “framing”, politiek,
het is het beeld waarmee hij zelf
graag naar buiten wilde komen,
de com­mu­ni­ca­tie-adviseur
had het goed voor hem bedacht...

Tegenover keizer Augustus
staat in het evangelie een andere vredevorst:
een pasgeboren kind zonder macht of moge­lijk­he­den,
volkomen weerloos,
met arme ouders,
dak- en thuisloos op dit moment.
En het zijn een paar arme herders
die in dit Kind
de Redder en Vredevorst komen aanbidden.
Daar zijn die engelen,
die hemelse legermacht
die God verheerlijkt om dit Kind.

Het is alsof God ons vandaag wil zeggen:
staar je niet blind op de macht van terreur,
op wie zich voordoen als grote heren,
laat je niet verblinden door macht en het geld
en laat je geen angst aanjagen door terroristen,
want niemand kan harten voor zich winnen
door geweld en terreur;
een ideologie die zich zo moet handhaven,
is eigenlijk al dood;
welk zinnig mens zal uit vrije wil kiezen
voor wie anderen onderdrukt.
Ze kunnen zich alleen staande houden
door te blijven onderdrukken.

Maar wie een hart heeft
en een weerloos kind
ziet liggen in een kribbe,
die zal een stroom van liefde
door zich voelen gaan.
Geloof is niet iets gewelddadigs
maar juist een liefdevolle keuze
voor de kleine en weerloze Jezus;
het is een keuze voor het kind in jezelf,
voor het geven en het dienen,
voor het Kind in de kribbe.
In die geest wens ik U allen
een mooi en vredig kerstmis toe!
Amen.

Terug