Arsacal
button
button
button


Het gezin is in crisis

Paus Franciscus: “Demografische winter”

overweging_preek - gepubliceerd: zondag, 31 december 2017
kapel van de zusters
kapel van de zusters
kerststal voor de kathedraal in Valencia
kerststal voor de kathedraal in Valencia
een gezin is ontstaan... (naar Goya, museum El Patriarca, Valencia)
een gezin is ontstaan... (naar Goya, museum El Patriarca, Valencia)

Zondag 31 december werd het feest van de heilige Familie gevierd en is er extra aandacht voor het gezin. Al was ik bij zusters, we hebben dat feest toch toch niet over­ge­sla­gen. Er komen trouwens ook andere mensen in hun kapel. Bijzonder hebben we gebeden voor mgr. Jan van Burgsteden, die in het ziekenhuis ligt, en Conny van Straaten, secretaresse van de bis­schop­pen­con­fe­ren­tie die plotseling overleden is.

Mgr. Van Burgsteden is op 30 december in het ziekenhuis opgenomen met een licht hartinfarct. We hopen en bidden dat hij voorspoedig mag herstellen. Conny van Straaten is kort na Kerstmis onverwacht op 55 jarige leeftijd overleden. Zij heeft vele jaren gewerkt voor het Secretariaat van de R.K. Kerkprovincie (SRKK) dat het secretariaat van de bis­schop­pen­con­fe­ren­tie is. Met grote nauwkeurigheid maakte zij altijd de notulen van de bis­schop­pen­ver­ga­dering. Ik zal haar herinneren als iemand die altijd vriendelijk en opgewekt met toe­wijding haar werk verrichte. We zullen haar missen! Mgr. Johannes van den Hende, voorzitter van de bis­schop­pen­con­fe­ren­tie, zal op drie januari om 10.30 uur de Uitvaartmis leiden waarin we afscheid van haar nemen. Die vindt plaats in de St. Aloysius­kerk aan de Adriaen van Ostadelaan in Utrecht.

 

Het gezin is in crisis

Een gezin, maar wat voor een...

Op de zondag binnen het octaaf van Kerstmis
wordt het feest van de heilige familie gevierd.
Daar zit een logica in,
want door de geboorte van Jezus
is een gezin ontstaan:
Jezus, Maria en Jozef,
al heeft dit gezin
wel een bijzonder karakter:
Jozef is niet de “echte” vader,
daarom wordt hij gewoonlijk
“voedstervader” genoemd,
wat voor velen minder negatief klinkt
dan bij­voor­beeld “stiefvader”.
Hij draagt als een vader
zorg voor zijn vrouw
en voor het Kind dat hem
van Godswege is toevertrouwd.
Maria is de Moeder,
het kind is Gods Zoon,
de heilige Geest is over haar gekomen;
dat Kind is werkelijk God en mens;
Maria is de moeder van God,
omdat zij God
- de eeuwige God,
die geen begin en einde kent -
in de tijd heeft gebaard.

Een Goddelijk geheim

Voor ons eenvoudige mensen
is dit onuitsprekelijk wonder
uiteindelijk niet te doorgronden;
het kan niet in mensenwoorden
worden gevat,
alleen: God zélf heeft mensenwoorden gebruikt
om ons iets van Zijn Goddelijk geheim
te laten verstaan.
Die woorden die we gebruiken,
hoe menselijk ook,
zijn dus goed en waar,
maar ook weer ontoereikend:
God is altijd groter!

Geboren in een gezin

Nu we dit gezin beschouwen,
zien we dus een mysterie
en tegelijk iets heel eenvoudigs:
een man, een vrouw, een kind
in armelijke omstandigheden,
niet ontzagwekkend groot
of hoog op een troon.

God heeft de eenvoud gekozen
en de nederigheid
en heeft ons menselijk leven
en het gezinsleven
willen delen.
Dat maakt dat we vandaag
bij huwelijk en gezin stil staan
en bijzonder voor alle gezinnen bidden.

Het gezin is in crisis

Het gezin is in crisis in onze tijd.
Allereerst moeten we al uitleggen
wat we onder een gezin verstaan,
dat is lang niet duidelijk meer,
of liever:
daarover verschillen de meningen zeer.
Wij denken aan een vader en een moeder,
die elkaar trouw hebben beloofd
in het sacrament van het huwelijk
en daarmee beeld zijn
van het altijddurend verbond
dat God met ons in Jezus Christus heeft gesloten.

Een sacramenteel beeld van Gods liefde

De trouw van man en vrouw
aan elkaar, de offers die zij
voor elkaar en hun gezin brengen,
dat zij er voor elkaar zijn
en voor de kinderen,
de sfeer van liefde en veiligheid,
van geloof en edelmoedigheid
die zij in hun gezin gestalte geven,
hebben voor ons een diepe betekenis.
Zij zijn voor ons beeld van de verlossing,
van de liefde van God voor ons.
Niet voor niets mogen we God Vader noemen,
noemen we Maria onze moeder.
Dit gezin, beeld van Gods liefde,
is iets bijzonder moois.
Terecht heeft het tweede Vaticaans concilie
ons geleerd
dat de roeping tot een sacramenteel huwelijk
niet minder een roeping is
dan priester­schap of kloosterleven.

Wereld­oor­log tegen het gezin?

Paus Franciscus heeft vorig jaar gezegd
dat er tegen het gezin
een wereld­oor­log gaande is.
Dat zijn heftige woorden,
waarmee hij heeft aangeduid
dat het mooie van het huwelijk
dat ik zojuist heb geschetst
aan flarden is geschoten.
Hoeveel kinderen lijden niet
onder de scheiding van de ouders?
Hoeveel kinderen mogen het levenslicht niet zien?
Steeds weer nieuwe scheidings­moge­lijk­heden,
andere relatie­vor­men
die ook ‘huwelijk’ worden genoemd,
andere samenlevings­vor­men,
samengestelde gezinnen,
kunstmatige bevruchting,
ouder­schap van homo-paren
creëren een ander beeld van een gezin.
Maar katholieke christenen missen hier iets:
met name het sacramentele beeld van het huwelijk
dat het gezin
met het verlossingsmysterie verbindt
en ten diepste tevens een roeping inhoudt:
de roeping om vruchtbaar te zijn.

Toewijding en vrucht­baar­heid

Misschien dat de zusters vandaag denken:
deze dag is niet voor ons,
het gaat over huwelijk en gezin,
maar dat is toch niet helemaal waar.
Natuurlijk komen zij zelf ook uit een gezin
en niet voor niets hebben we vandaag
het evangelie over de opdracht in de tempel gehoord,
dat ook op 2 februari (Maria Lichtmis) wordt gelezen,
die de dag van het God gewijde leven is,
dag dus voor de religieuzen.
Dat evangelie gaat over toe­wijding aan God.

Vruchtbaar zijn op meer manieren

Want de vrucht­baar­heid
waar ik het net over had
is niet alleen en zelfs niet op de eerste plaats
een lichamelijke vrucht­baar­heid.
Een man en vrouw
die geen kinderen kunnen krijgen
hebben geen minder huwelijk.
Zij kunnen hun huwelijk
op een andere wijze vruchtbaar maken.
Die geestelijke vrucht­baar­heid
staat voor ons allen voorop.
Of je nu een gezin hebt
of je leven op andere wijze aan God hebt toegewijd,
het gaat erom dat je niet voor jezelf leeft,
maar dat je leven geestelijk vruchtbaar is.
Dat verlangen om vruchtbaar te zijn
komt in een huwelijk
natuurlijk heel bijzonder tot uiting
in de openheid voor het leven.

Demografische winter

Daar wordt vaak heel negatief over gedaan.
Hoewel de geboortecijfers
alleen in Afrika
de bevolking nog doen toenemen
(in andere werelddelen zoals Europa
vervangen de geboortes de overledenen niet meer),
wordt heel afwijzend gereageerd
als het gaat over het krijgen van kinderen.
De wereld zou eraan ten onder gaan.
Het zijn de arme mensen die kinderen krijgen
en die zouden sommigen
het liefst willen laten steriliseren!
Paus Johannes Paulus II
noemde die mentaliteit
een trieste doods­cul­tuur.
Paus Franciscus gaat er vaak nog steviger in,
al haalt dat van hem de media nauwelijks.
Op 19 december sprak hij bij de toen nog lege kribbe
over de anti-kind mentaliteit.
Sommige landen kiezen voor steriliteit,
zij lijden aan een vreselijke ziekte:
de demografische winter.
Ze krijgen geen kinderen uit angst
dat hun eigen welvaart wordt aangetast
en voeren duizenden redenen aan
waarom het zo toch beter is,
aldus de paus.

Om te geven...

Maar waar het eigenlijk om gaat
is een houding die wil dienen,
een toegewijde, gevende houding,
die geestelijk vruchtbaar wil zijn,
dat we ons niet laten leiden en bepalen
door ik-gerichtheid en gemakzucht.

En zo kan het feest van de heilige Familie
ons allen inspireren
om iets meer te geven
en iets minder aan onszelf te denken,
aan wat wij willen en wij vinden.

Terug