Arsacal
button
button
button


Over Amoris Laetitia, over huwelijk en gezin

Familiedag in Heiloo

overweging_bezinning - gepubliceerd: zondag, 4 maart 2018

Op zondag 4 maart was er weer een familiedag in Heiloo. Heel wat gezinnen met hun kinderen waren bij O.L. Vrouw ter Nood voor bezinning, onderling contact en een heilige Mis.Op deze zondag heb ik een inleiding gehouden over het eerste deel van Amoris Laetitia, het document van paus Franciscus over huwelijk en gezin.

Deze dagen worden begeleid door de zusters van het mensgeworden Woord (blauwe zusters) en de priesters van het heiligdom.

De Apos­to­lische Exhortatie ‘Amoris Laetitia’ is door paus Franciscus gegeven naar aanleiding van een consistorie van kardinalen en twee bis­schop­pen­synodes over dit thema. Hieronder niet de gehele lezing op de familiedag maar het gedeelte dat meer direct het eerste gedeelte van deze Exhortatie bespreekt.

 

Amoris Laetitia

Paus Franciscus wil met deze Apos­to­lische Exhortatie oog hebben voor de gezinnen waarin het gezinsleven niet op volmaakte wijze wordt verwezenlijkt of dat niet in vrede en vreugde verloopt (n. 5). Het gaat in dit document over “barm­har­tig­heid en pastorale onderscheiding” in situaties die niet ten volle beantwoorden aan hetgeen de Heer ons voorhoudt (n.6) Het VIIIe Hoofdstuk heet daarom: “De broosheid begeleiden, onderscheiden en integreren”. De paus vindt daarom dat de herders van de Kerk niet tevreden moeten zijn als ze morele wetten toepassen en weten aan te geven wie in een irreguliere situatie leeft, want die morele wetten zijn geen stenen om naar iemand te gooien, maar dat zij ook de kleine stapjes zien die iemand zet en de situatie waarin iemand verkeert en vooral tijd nemen om mensen te begeleiden. Wat misschien objectief een kleine stap lijkt en waarvan iemand kan zeggen dat het nog lang niet volmaakt is, is misschien in Gods ogen een heel mooie en goede stap, die wellicht in een heel moeilijke situatie tot stand is gekomen (n. 308). Vandaar ook de oproep van de paus aan mensen die in een kerkelijk niet geordende levenssituatie verkeren om erover te spreken met een biechtvader of geestelijk begeleider om te zien hoe zij kunnen worden geïntegreerd in het kerkelijk leven. Het gaat dan niet een oordeel ‘goed’ of ‘fout’ maar om het bieden van steun om stappen te kunnen zetten naar Christus toe. Veel is er te doen geweest in de media over de vraag of mensen wel of niet aan de communie kunnen deelnemen. Daar heb ik al eerder op www.arsacal.nl een uitleg en toelichting op gegeven.

Huwelijk en gezin staan onder druk

De maat­schappij is veranderd en onder­steunt het gezin minder dan in het verleden (n. 32). Er is een sterk individualisme gegroeid dat familiebanden aantast en uit­ein­de­lijk ieder gezinslid als een eiland beschouwt en ieders per­soon­lijke verlangens als absoluut (n. 33). Ieder individu dat streeft naar bezit en genot staat zozeer centraal dat het onverdraagzaamheid en agressiviteit te weeg brengt (n. 33). Vrijheid wordt heel belangrijk gevonden, dat je kunt doen wat je wil, maar als die vrijheid niet ver­bonden is met per­soon­lijke discipline, lukt het iemand niet om zichzelf edelmoedig te geven. Het wordt daarom en door het gehaaste levensritme, de stress en de manier waarop werk en maat­schappij geor­ga­ni­seerd zijn, voor mensen moeilijker om een blijvende keuze te maken (vgl. N. 33). De “cultuur van het voorlopige” noemt de paus dit (n. 39). In veel landen zijn er daarom minder huwelijken. Relaties worden dan wispelturiger.

Wegwerp-relaties

Wat zoeken mensen in een relatie? Veel mensen zijn bang voor eenzaamheid, verlangen naar bescherming en trouw, maar tegelijkertijd willen mensen niet te zeer in beslag genomen worden door een relatie, omdat dan hun eigen aspiraties en verlangens op de tweede plaats komen (n. 34). Ze willen autonomie!

Het gaat met relaties als met het milieu: “alles kan worden weggegooid, ieder gebruikt en werpt weg, verspilt en breekt, exploiteert en buit uit, zolang als het nuttig is” (n. 39). Dat wordt bevorderd door de verbreiding van pornografie en verkeerd gebruik van internet (n. 41).

Daar komt bij dat er vaak weinig geduld is om relatie-problemen te over­win­nen. Zo komen uit mislukkingen weer nieuwe relaties voort met complexe gezinssituaties en negatieve gevolgen voor de kinderen (n. 41). Dit is een probleem van onze samenleving dat zichzelf versterkt: door het missen van een goede gezins- achtergrond wordt het moeilijker om zelf zo’n goede gezinssfeer te bieden. Je moet iets gaan doen waar je zelf geen ervaring mee hebt, terwijl je geschaad bent in je menselijk evenwicht. (al zijn er zeker ook mensen die hun kinderen niet de slechte ervaring laten opdoen die zijzelf hebben ondergaan).

Maakbare relaties

De paus noemt in dit verband ook de gender-ideologie (n. 56), waarin de menselijke identiteit afhankelijk wordt van een individualistische keuze, die je ook weer kunt veranderen, terwijl de voortplanting los wordt gemaakt van de eenwording van man en vrouw (n. 56). Hoe we geschapen zijn, is een gave, die we moeten aanvaareden en respecteren (n. 56), zegt de paus.

Menselijk leven en voortplanting te weinig gewaardeerd

Een andere element is de negatieve houding tegenover voortplanting door bevolkingspolitiek, biotechnologie, angst voor overbevolking, economische problemen en bij­voor­beeld door het verlangen naar vrijheid. Veel mensen willen geen kinderen of zijn bang voor te veel kinderen. Een flink aantal landen heeft een heel laag geboortecijfer. Mensen hebben moeite om nieuw leven te ver­wel­ko­men en ook om de aanwezigheid van oude mensen te dragen (n. 43).In n. 48 staat de paus stil bij de situatie van ouderen in de samenleving en zegt daar onder meer: “Euthanasie en hulp bij zelfdoding zijn ernstige bedreigingen voor de gezinnen in heel de wereld” (n. 48 zie verder einde van dit nr.). Maar edelmoedigheid maakt het gezin en de samenleving juist mooier. Een samenleving en een gezinsleven waarin ‘geven’ centraal staat is veel en veel mooier dan een individualistische samenleving.

De paus besteedt ook bijzondere aandacht aan uitbuiting en misbruik van kinderen (n. 45) en de vluch­te­lingen­pro­ble­ma­tiek (n. 46) en gezinnen met gehandicapte kinderen (n. 47).

Het belang van com­mu­ni­ca­tie

De ouders komen vaak ‘s avonds moe thuis van hun werk en hebben geen zin meer om te praten; in veel gezinnen wordt niet samen gegeten en iedereen zit voor zijn of haar eigen schermpje. Dat maakt opvoeding en geloofsoverdracht lastig (n. 50). Com­mu­ni­ca­tie is heel erg belangrijk. Blijf praten! Daarbij is het belangrijk dat ook de vader een actieve rol speelt in het gezinsleven (n. 55).

Gezinnen en verslaving

En dan zijn er veel gezinnen waar verslavingen van de ouders een nare rol spelen: drugsverslaving of alcohol, gokken, huiselijk geweld. Ook geweld tegen vrouwen veroordeelt de paus en hun ongelijke behandeling (n. 54).

De stress en het ritme van de maat­schappij spelen een rol in die weinig positieve houding en ook de politiek heeft vaak te weinig positieve aandacht voor het gezin (n. 44).

De samenleving onder­steunt het gezin niet

Er wordt veel te weinig gedaan om de echtparen te onder­steunen, hen te helpen om risico’s te over­win­nen, hen te begeleiden en de stabiliteit van hun relatie te bevorderen (n. 52). Het is jammer dat veel samenlevingen dat niet als hun taak zien met alle negatieve gevolgen voor die samenleving zelf. In feite komt het huwelijk van man en vrouw en het gezin dat daaruit voortkomt naar voren als één van de opties en dan ook nog eens als een heel ouderwetse optie!

De positieve waarde van het huwelijk laten zien en begeleiding geven

Het is belangrijk dat wij proberen de argumenten en motieven naar voren te brengen om voor een huwelijk te kiezen, maar er is meer nodig (vgl. n. 35). Daarbij mogen we ook wel de hand in eigen boezem steken: er is vanuit de Kerk te veel abstracte theologische taal en te mooi en te ideaal gesproken over het huwelijk en soms is te veel nadruk gelegd op de plicht tot voortplanting (n. 36). Dan lopen we het gevaar het huwelijk niet aantrekkelijker te maken, mensen niet te helpen op de genade te vertrouwen en mensen die niet alles hebben kunnen waar maken niet te helpen om een weg te gaan waarop ze kunnen groeien (n. 37).

We moeten proberen mensen positief te begeleiden: groei in liefde, over­win­nen van conflicten, de opvoeding van de kinderen dat zijn belangrijke doelen (vgl. n. 38). We moeten zeker duidelijk het veeleisend ideaal voorhouden en tegelijk mensen nabij zijn, zoals Jezus de Samaritaanse en de overspelige vrouw nabij was. We moeten het evangelie niet voorhouden als stenen die naar anderen worden geworpen, maar als een licht en de genezende kracht van de genade brengen (n. 49).

Terug