Arsacal
button
button
button
button


Alles kan veranderen

Presentatie in Amsterdam van het boek van de sitchter van Sant Egidio

artikel_overig - gepubliceerd: woensdag, 14 november 2018
De inleiders, Colm Dekker, de uitgever en de vertaler
De inleiders, Colm Dekker, de uitgever en de vertaler
De inleiders van de avond
De inleiders van de avond
Colm Dekker toont het boek. Naast hem mw. Hilde Kieboom
Colm Dekker toont het boek. Naast hem mw. Hilde Kieboom

Woensdag­avond 14 november vond in het huis van de gemeen­schap van Sant' Egidio naast de Mozes en Aäronkerk aan het Waterlooplein in Amsterdam de presentatie plaats van de Nederlandse uitgave van het boek van de stichter van Sant' Egidio Andrea Riccardi. Oud-minister prof. mr. dr. Ernst Hirsch Ballin, mw. Hilde Kieboom, vicevoorzitter van Sant'Egidio en verant­woor­de­lijke voor de Benelux, en ik gaven een inleiding.

Colm Dekker, verant­woor­de­lijke voor Sant' Egidio in Amsterdam, leidde de avond in. Prof. Hirsch Ballin prees de visie van Riccardi in zijn inleiding en zette die af tegen opvattingen als die over de "clash of civilisations" en het heersende populisme. Ook beklemtoonde hij het belang van de zorg voor het klimaat in de lijn van de stichter van Sant'Egidio en hij vroeg zich af waar we voor kiezen: voor het eigen overleven of voor een perspectief voor de toekomstige generaties. Daarna kreeg ik het woord en mijn inleiding is hieronder integraal weergegeven. Mw. Hilde Kieboom ging tenslotte onder meer in op de betekenis van de vele mensen die in het boek ter sprake komen en van invloed zijn op de visie van Riccardi.

Dr. Elsbeth Greven, uitgever van het boek dat bij KokBoeken­cen­trum is verschenen, lichtte daarna toe hoe zij in contact was gekomen met Sant' Egidio en wat de betekenis voor haar was van deze publicatie. Daarna overhandigde zij de eerste exemplaren aan de inleiders van de avond.

Tenslotte kwam ook de vertaler, Christian van der Heijden, nog even aan het woord, die in weinige woorden veel zei en allen aanbeval dit boek aan te schaffen waar daarna volop gelegenheid voor was.

Het was een mooie en inspirerende avond, waarbij ook mgr. dr. Everard de Jong, hulp­bis­schop van Roermond, aanwezig was, evenals veel mensen die met Sant' Egidio in Antwerpen, Apeldoorn, Amsterdam of elders verbonden zijn.

 

 

PRESENTATIE VAN HET BOEK “ALLES KAN VERANDEREN” VAN ANDREA RICCARDI

Een ontmoeting

Het boek dat we vandaag presenteren is het resultaat van een “vriend­schap­pe­lijke ontmoeting”, zoals deze dialoog met de initiator van de gemeen­schap van Sant’Egidio, Andrea Riccardi, door de auteur in het voorwoord wordt genoemd. ”Dag, vriend”, zijn de woorden waarmee Andrea Riccardi zijn interviewer begroet. Het boek kun je dan ook kunnen lezen als het verslag van een ontmoeting, maar niet alleen van die van Andrea Riccardi met de interviewer Massimo Naro. Talloze goede, vriend­schap­pe­lijke, inspirerende ontmoetingen met mensen van allerlei achtergronden, levend in heel verschillende omstandigheden, in allerlei culturen van de hele wereld komen voorbij. Mede daardoor is dit boek een kostbare beschrijving geworden van het levende en zich ontwikkelende charisma van de gemeen­schap van Sant’ Egidio, die - volgens Andrea Riccardi - meer zichzelf is geworden naarmate ze gegroeid is in ontmoeting en vriend­schap. Daarin is Sant’ Egidio tegendraads: tegen de stroom in van een tijd die als ‘Ik tijdperk’ te boek staat, als tijdperk van het individualisme, dat in zekere zin tot uitbarsting kwam in het revolutiejaar 1968 dat tevens het jaar is waarin de gemeen­schap van Sant’ Egidio begon, nu dus vijftig jaar geleden. Andrea Riccardi daarover: “Door het stichten van een Gemeen­schap gaan we al tegen de stroom in”. Alleen dat feit al vertolkt de hoop die in de titel van het boek is verwoord: “Alles kan veranderen!” We hoeven ons niet mee te laten gaan in de stroom van de tijd.

Het concilie van de dialoog

Dé grote inspiratiebronnen bij het initiëren van Sant’ Egidio waren voor Andrea Riccardi het evangelie en het tweede Vaticaans concilie, naast natuurlijk de gebeur­te­nissen van dat fameuze jaar 1968. Het concilie zag de Kerk als gemeen­schap, waarin iedereen meetelde, iedere gedoopte mededrager was van de missie van de Kerk; het concilie schetste het beeld van een Kerk die open wil staan naar anderen, wil zoeken wat kan verbinden, die tot een respectvolle en vriend­schap­pe­lijke dialoog wil komen binnen de Kerk, met andere christenen, andere godsdiensten, ja met heel de wereld. Voor paus Paulus VI was dit het concilie van de “dialoog”, die hij dan ook centraal stelde in zijn Encycliek Ecclesiam suam (6 augustus 1964).

Geen “wij”en “zij”

Voor Riccardi is “gemeen­schap” dan ook niet een omheining of afbakening die mensen buiten houdt die er niet bij horen, maar een onderscheiden, onderkennen en aannemen wat ons met een ander verbindt. Mij trof bij­voor­beeld het verlangen dat Andrea Riccardi in het boek uitspreekt dat de afstand gerelativeerd zou worden tussen hen die leden zijn van Sant’ Egidio en degenen die dat niet zijn.

Dat sluit heel sterk aan bij de spiri­tua­li­teit van paus Franciscus, die eveneens aandacht voor de armen in het hart van zijn zending heeft geschreven en gemeen­schap zoekt, meer nadruk legt op wat verbindt dan op wat mensen gescheiden houdt. Meer dan om afgrenzen en afbakenen gaat het de paus er om mensen uit te nodigen om stappen te zetten naar Jezus Christus en het evangelie.

Grenzen vervagen

Dit komt volgens Andrea Riccardi eveneens tot uiting in de dienst aan de armen: het onderscheid tussen wie helpt en wie ontvangt vervaagt. Ook de inzet voor de armen is niet te zien vanuit een “wij” en “zij”. Het is niet zozeer een werk voor de armen als wel een werk met de armen. Paus Franciscus zei daarover toen hij in 2014 de Gemeen­schap bezocht: ‘Ik wens jullie toe dat er onder jullie hetzelfde mag gebeuren als wanneer we elkaar omhelzen: dat degenen die helpen verward worden met degenen die geholpen worden. Wie is de hoofdrolspeler? Beiden, of beter: de omhelzing’.

Bij de eerste grote kerstmaaltijd hier in de kerk, ontmoette ik vluchtelingen die net in Nederland waren. Alles was voor hen vreemd en nieuw. Vorig jaar ontmoette ik hen weer bij deze maaltijd, nu als vrijwilligers en medewerkers. Grenzen vervagen.

Besmettelijk

Dat grenzeloos gemeen­schap-zijn- als ik dat zo mag zeggen - behoort tot het charisma van de Gemeen­schap Sant’Egidio en tot de roeping en inspiratie die vijftig jaar geleden leidde tot het begin ervan. Sant’Egidio is besmettelijk: iemand ziet het, raakt ermee besmet en gaat zelf aan de gang, gaat delen in de geest van de Gemeen­schap: Bouw met enthousiasme mee aan een betere wereld dan de huidige!

Ik citeer Andrea Riccardi: “Soms vervalt men in elitaire vormen, in de idee van een gemeen­schap van uitverkorenen, van zuiveren en van geharden. Het is de charme van een klein en overzichtelijk ‘wij’. Dat is volgens mij een groot probleem. Wij moeten ons her­vor­men en ons wortelen in het Woord van God, kortom ons steeds bekeren, maar tegelijkertijd ons nooit opsluiten in een gemeen­schap van uitverkorenen. Laten we ons niet verschansen achter een ‘wij’, maar Jezus binnenlaten in ons per­soon­lijke leven, dat zich vervolgens ook openstelt voor de ander”.

Het gebed

In de Gemeen­schap van Sant’Egidio staat het gebed voor de zieken centraal evenals het gebed voor de vrede; de Eucha­ris­tie, waarin de Heer zich aan ons geeft en zich met ons verbindt, staat in het midden van de gemeen­schap als bron en hoogtepunt. Het is het gebed dat zich vertaalt in zorg voor de armen, in de vriend­schap met de armen, die de meest vooraanstaande leden zijn van de Gemeen­schap en van het volk van God.

Dienst aan de armen, vredesbemiddelingen, inzet voor de vrede, de scholen van de vrede, de gedachtenis van de martelaren van twintigste en eenentwintigste eeuw, de humanitaire corridors voor de vluchtelingen, de geest van Assisi, alles komt in dit boek voorbij; het is allemaal uitdrukking van de geest van gemeen­schap; maar alles begint met het gebed; aan het gebed is het eerste hoofdstuk van het boek gewijd en dat gebed als bron en fundament komt eigenlijk in alle hoofdstukken op een of andere wijze terug. Want Sant’Egidio is een biddende gemeen­schap en wie Sant’Egidio los ziet van het gebed, mist toch wel de kern.

School voor mens-zijn

Ik hoop dat ik met mijn woorden op geen enkele manier onrecht heb gedaan aan het mooie eigen charisma van Sant’Egidio. In dit boek kan iedereen deze inspiratie leren kennen. Ik hoop dat ik met mijn woorden duidelijk heb gemaakt dat “Alles kan veranderen” niet alleen interessant en inspirerend is voor degenen die zich bijzonder met Sant’ Egidio verbonden voelen. Wie het boek leest maakt niet alleen kennis met mooie en hoopvolle inzichten en initiatieven, genomen in een tijd waarin grenzen zich sluiten, er wordt afgebakend en uitgesloten, maar de lezer gaat binnen in een school voor mens-zijn, het gaat uiteindelijk om een fundamentele manier om in het leven te staan: wegduwend of ver­wel­ko­mend, omarmend en uit­no­di­gend om gemeen­schap te vormen.... Een Kerk die erop uit gaat.

Een broederlijke ontmoeting

In begin februari van dit jaar was ik in Rome voor een bis­schop­pen-ontmoeting van Sant’ Egidio in het teken van dit vijftig jarig jubileum. Het was voor mij de tweede keer dat ik daaraan kon deelnemen. Ik vond de inleidingen inspirerend, op de eerste plaats die van Andrea Riccardi zelf en er was een middag die gewijd was aan de dienst aan de armen met de gemeen­schap van Sant Egidio. Dit keer was ik ingedeeld bij een taal­school voor vluchtelingen en migranten en er was zelfs gelegenheid om in gesprek te raken. Ook daar heb ik de sfeer van gemeen­schap ervaren waarin de waardigheid van mensen tot haar recht komt. De bis­schop­pen deden eenvoudig in die geest van gemeen­schap mee. Deze dagen waren weer een gelegenheid tot mooie ontmoetingen met bis­schop­pen vanuit de hele wereld en de mensen van Sant’Egidio. Er was veel tijd voor uitwisseling, per­soon­lijk en tijdens de bijeenkomsten waarin ieder zijn ervaring deelde, we vierden samen de dagelijkse Eucha­ris­tie en namen deel aan het avondgebed van Sant’ Egidio. Mij treft de broederlijkheid van de bijeenkomst, in een eenvoud, die tot gemeen­schap brengt.

Er was ook een cadeau voor het vijftig jarig bestaan. Op straat voor de ingang van het huis van de gemeen­schap was een beeld geplaatst: een bank als in een park waarop een dakloze ligt, die de wonde-tekenen van Jezus draagt; en er is een plaats vrij om erbij te kunnen komen zitten.

Sant’Egidio in Amsterdam

Ik heb in de bijeenkomst in Rome gezegd dat ik blij ben en gelukkig dat Sant’ Egidio in Amsterdam is, op deze centrale plek in de stad - nu al weer ruim vier jaar - om de vriend­schap met de armen te beleven. Het is een teken in deze stad van wat en wie zou moeten tellen. Ik ben allen dankbaar die er aan hebben meegeholpen om dit alles mogelijk te maken en die dit mogelijk blijven maken. En ik ben alle mensen die hier met Sant Egidio verbonden zijn, dankbaar voor hun dienst aan de armen, voor hun gebed en alle mooie initiatieven. Ik ben altijd weer blij hier te zijn.

Als ergens de geest van 1968 is neergedaald, is het hier in Amsterdam, waar provo heeft gewoed, gebouwen werden bezet en rookbommen alles aan het gezicht onttrokken. De maat­schappij - ons land - en deze stad zijn sterk geseculariseerd en individualistisch geworden, maar er zijn ook allerlei tekenen van hoop. Gemeen­schappen brokkelen weliswaar af, sociale verbanden en onderlinge zorg en betrokkenheid worden minder; dertien procent van de Amsterdammers van negentien jaar en ouder is ernstig eenzaam. Juist in deze stad en in deze maat­schappij is daarom - onder meer - het charisma van de Gemeen­schap van Sant’ Egidio een teken van hoop, dat de droom van een meer mens­waar­dige samenleving levend houdt: Alles kan veranderen. Laten we met hoop kijken naar de wereld van morgen.

Van harte hoop ik dat de Nederlandse vertaling van het boek Andrea Riccardi en Massimo Naro veel lezers zal vinden en mensen zal inspireren in het beleven van het gebed, naasten­liefde en vriend­schap die de ziel zijn van Sant’ Egidio.


Fotoserie

Klik op een foto voor een uitvergroting.
Terug