Arsacal
button
button
button
button


Deze zondag: Werelddag voor de migranten en vluchtelingen

Paus Franciscus: het gaat niet alleen om migranten...

Nieuws - gepubliceerd: zaterdag, 28 september 2019 - 2666 woorden
De dakloze (beeld van Timothy P. Schmalz
De dakloze (beeld van Timothy P. Schmalz
Het beeld om migranten en vluchtelingen te memoreren
Het beeld om migranten en vluchtelingen te memoreren

Zondag 29 sep­tem­ber viert de kerk de Wereld­dag voor Mi­gran­ten en vluch­te­lingen. Deze dag die als sinds 1914 wordt gehou­den, heeft door paus Fran­cis­cus een be­lang­rijke stimulans gekregen. De paus zelf zal op deze dag een speciale heilige Mis vieren op het Sint Pieters­plein.

Kerk­proe­ve­rij

De wereld­dag is niet altijd op dezelfde datum geweest. Voor de kerk in Neder­land was de plan­ning dit jaar op 29 sep­tem­ber iets las­tiger omdat die dag ook de "Kerk­proe­ve­rij" plaats­vindt, een ini­tia­tief dat door de Raad van kerken en de katho­lie­ke kerk wordt onder­steund om mensen uit te nodigen eens een ker­ke­lijke vie­ring of dienst bij te wonen en daar extra aan­dacht aan te geven. Ook in ons bisdom zijn veel pa­ro­chies daar­mee bezig en vanuit het jon­ge­ren­pas­to­raat is er een speciale Eucha­ris­tievieirng in de begijnhof­ka­pel die om 14.00 uur begint, met voor­af­gaand uitleg over de Mis en hoe niet-ker­ke­lijk betrokken mensen mee kunnen doen aan zo'n vie­ring.

Week van het Katho­liek Onder­wijs

Deze zon­dag begint bovendien de Week van het Katho­liek Onder­wijs. Vanuit de Neder­landse Katho­lie­ke School­raad (NKSR) en de Katho­lie­ke Kerk wordt de waarde en de bete­ke­nis van dit onder­wijs voor onze multiculturele en plu­ri­for­me samen­le­ving onder de aan­dacht gebracht. Ter voor­be­rei­ding daarop werd onlangs een symposium gehou­den over burger­schaps­vor­ming waarover ik eerder heb bericht. In de Week van dit jaar staan de klimaat­ver­an­de­ring, Laudato Sí en sint Fran­cis­cus centraal, drie met elkaar verbon­den on­der­wer­pen. Deze week zal ik een basis­school bezoeken en met twee groepen in gesprek gaan. Het ma­te­ri­aal voor deze week en meer in­for­ma­tie is te vin­den op www.nksr.nl.

Wereld­dag voor vluch­te­lingen en mi­gran­ten

Maar de vluch­te­lingen en mi­gran­ten mogen na­tuur­lijk niet het slacht­of­fer wor­den van alle andere ini­tia­tie­ven die de aan­dacht vragen. Paus Fran­cis­cus schrijft in zijn bood­schap (zie onder) over deze dag dat die eigen­lijk niet alleen om mi­gran­ten gaat maar om - kort gezegd - de plaats die wij aan het evan­ge­lie geven in ons eigen leven en om het mens-zijn zelf.

De tragiek van het vluch­te­lingen en migratieprobleem gaat maar door... Paus Paulus VI had het in de zes­tiger jaren al aange­ge­ven: als de mens­heid er niet in slaagt een meer we­reld­wijd evenwicht te vin­den in de ver­de­ling van de wel­vaart en mensen wor­den ver­deeld in kans­lozen en mensen met alle kansen, in rijken en armen, in "have"s en "have not"s dan zullen we het migrantie en vluch­te­lingen probleem niet kunnen oplossen. Hoe kunnen we mensen die weinig of niets hebben verbie­den om te zoeken naar mid­de­len van bestaan? De "oplos­singen" die tot nu toe wor­den aangereikt, hebben nog steeds vaak te veel van "jullie armen mogen er eigen­lijk niet zijn...". Dit vraagt onze inzet voor een meer recht­vaar­dige wereld.

Vrij­dag 27 sep­tem­ber kreeg ik van de Ge­meen­schap van Sant’ Egidio een kleine replica van het beeld van de dak­loze die op een bank slaapt en dat zich in Rome voor het gebouw van Sant’ Egidio bevindt en in het Vati­caan. Al is die dak­loze niet perse een migrant of vluch­te­ling, ik plaats dat beeld hierbij als teken dat we ge­roe­pen zijn om naar deze mensen om te zien. Overigens is deze dagen op het Sint Pieters­plein een ander beeld geplaatst om de mi­gran­ten en vluch­te­lingen te vereeuwigen en hen niet te vergeten.

Voor­bede

Door het se­cre­ta­riaat van de Bis­schop­pen­con­fe­ren­tie is de volgende voor­bede aangereikt voor deze dag:

Voor­bede ter gelegen­heid van de vie­ring van de 105ste Wereld­dag van de migrant en de vluch­te­ling 29 sep­tem­ber 2019

Voor hen die door oorlog en honger, natuur­ge­weld en geloofs­ver­vol­gingen van huis en haard ver­dre­ven zijn. Dat Gods Geest hen mag troosten en helpen en dat zij dankzij de hulp van velen een nieuw thuis en een nieuwe toe­komst mogen vin­den.

 

Bood­schap van de Heilige Vader Fran­cis­cus voor de
105ste Wereld­dag van de Migrant en de Vluch­te­ling 2019

‘Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten’

Geliefde broeders en zusters,

Het geloof verzekert ons ervan dat het Rijk van God al opeen mysterieuze wijze op aarde te­gen­woor­dig is (vgl. Tweede Vati­caans Oecu­me­nisch Concilie, const. Gaudium et spes, 39); wij moeten echter ook in onze dagen met verdriet vast stellen dat dit Rijk hindernissen en tegen­ge­stelde krachten ontmoet. Geweld­da­dige con­flic­ten en oorlogen hou­den niet op de mens­heid te verscheuren; vormen van onrecht en dis­cri­mi­na­tie volgen elkaar op; men heeft moeite om het ont­bre­ken van eco­no­misch en maat­schap­pe­lijk evenwicht op lokale en we­reld­wijde schaal te over­win­nen. En vooral de armsten en meest bena­deel­den betalen hier­voor.

De eco­no­misch meest gea­van­ceerde samen­le­vingen neigen tot een uit­ge­spro­ken indi­vi­dua­lis­me, dat samen met een utilita­ris­tische, door de media versterkte mentali­teit een “globalise­ring van de onver­schil­lig­heid” voort­brengt. In dit scenario zijn mi­gran­ten, vluch­te­lingen, evacuees en slacht­of­fers van mensen­handel een symbool van uit­slui­ting gewor­den, omdat zij behalve het ongemak dat hun toestand met zich mee­brengt, vaak gebukt gaan onder een nega­tief oor­deel dat hen beschouwt als de oor­zaak van maat­schap­pe­lijke ellende. Deze hou­ding ten opzichte van hen is een alarmbel die waar­schuwt voor het morele verval dat men tegemoet gaat, als men steeds meer concessies doet aan de wegwerp­cul­tuur. Op deze weg loopt iedere mens die niet valt binnen de normen van fysiek, psy­chi­sch en maat­schap­pe­lijk wel­zijn, het risico van marginalise­ring en uit­slui­ting.

Daarom is de aanwe­zig­heid van mi­gran­ten en vluch­te­lingen - en in het alge­meen van kwets­ba­re personen - vandaag een uit­no­di­ging om enkele wezen­lijke dimensies van ons chris­te­lijk bestaan en van ons mens­zijn, die bij een gerieflijke levens­stijl dreigen in te dutten, terug te krijgen.. Daarom “gaat het niet alleen maar om mi­gran­ten”, dat wil zeggen, wanneer wij ons voor hen in­te­res­seren, in­te­res­seren wij ons ook voor ons­zelf, voor allen; door voor hen te zorgen, groeien wij allen; door naar hen te luis­te­ren geven wij ook een stem aan het gedeelte van ons dat wij mis­schien verborgen hou­den,. omdat dit vandaag niet erg gezien is.

“Weest gerust, Ik ben het. Vreest niet” (Mat. 14, 27). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat ook om onze angsten. De boosaar­dig­he­den en de misère van onze tijd doen “onze vrees voor de “ander”, de onbekende, de ge­mar­gi­na­li­seerde, de vreem­de­ling [...] toenemen. Dat ziet men vooral vandaag ten opzichte van de komst van mi­gran­ten en vluch­te­lingen die aan onze deur kloppen op zoek naar bescher­ming, vei­lig­heid en een betere toe­komst. De vrees is tot op zekere hoogte gewet­tigd, ook omdat de voor­be­rei­ding op deze ont­moe­ting ontbreekt” (Homilie, Sacrofano, 15 februari 2019). Het probleem is niet het feit dat men twijfels en angst heeft. Het probleem is, dat deze onze manier van denken en han­de­len zozeer bepalen dat zij ons onverdraag­zaam, gesloten, mis­schien zonder het zelf te merken - ook racis­tisch maken. En zo berooft de angst ons van het verlangen en het vermogen de ander, iemand die anders is dan ik, te ontmoeten; zij berooft mij van een gelegen­heid voor een ont­moe­ting met de Heer (vgl. de homilie in de mis voor de Wereld­dag van de migrant en de vluch­te­ling, 14 januari 2018).

“Want als gij bemint die u beminnen, wat voor recht op loon hebt gij dan? Doen de tolle­naars niet het­zelfde?” (Mat. 5, 46). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat om naasten­liefde. Door de werken van naasten­liefde tonen wij ons geloof (vgl. Jak. 2, 18). En de hoogste naasten­liefde is die welke wordt betoond jegens degene die niets kan terugdoen en mis­schien zelfs niet kan bedanken. “Wat op het spel staat, is het gezicht dat wij ons als maat­schap­pij willen geven, en de waarde van ieder leven. [...] De voor­uit­gang van onze volken [...] hangt vooral af van het vermogen zich te laten raken en ontroeren door wie aan de deur klopt en met zijn blik alle valse idolen in diskrediet brengt en van hun gezag berooft die een wissel op het leven trekken en het tiranniseren; idolen die een denk­beel­dig en vluch­tig geluk beloven dat aan de rand van de wer­ke­lijk­heid en het lij­den van de ander wordt opge­bouwd” (Toespraak bij een bezoek aan de Dio­ce­sane Caritas van Rabat, 30 maart 2019).

“Toen kwam een Samari­taan die op reis was, bij hem; hij zag hem en kreeg medelij­den” (Luc. 10, 33). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat om ons mens­zijn. Wat de Samari­taan - een vreem­de­ling voor de joden - ertoe brengt om halt te hou­den, is medelij­den, een gevoel dat niet alleen maar op rationeel niveau kan wor­den verk­laard. Medelij­den raakt de gevoeligste snaren van ons mens­zijn door een dringende prikkel teweeg te brengen om “de naaste te wor­den” van degene die wij in moei­lijk­he­den zien. Zoals Jezus zelf ons leert (vgl. Mat. 9, 35-36; 14, 13-14; 15, 32-37), betekent medelij­den hebben het lij­den van de ander erkennen en on­mid­del­lijk tot actie over te gaan om te lenigen, te zorgen en te genezen. Medelij­den hebben betekent ruimte geven aan de teder­heid, die de hui­dige maat­schap­pij daar­en­te­gen ons zo vaak vraagt te onderdrukken. “Zich openstellen voor de ander verarmt niet, maar verrijkt, omdat zij helpt men­se­lijker te zijn: te erkennen dat men een actief onder­deel is van een groter geheel en het leven te in­ter­pre­te­ren als een gave voor de ander; niet de eigen belangen, maar het wel­zijn van de mens­heid als doel te zien” (Toespraak in de moskee “Heydar Aliyev” van Bakoe, Azerbeidzjan, 2 ok­to­ber 2016).

“Hoedt u ervoor een van deze kleinen te minachten, want Ik zeg u: zij hebben engelen in de hemel en dezen aanschouwen voort­du­rend het aange­zicht van mijn Vader die in de hemel is” (Mat. 18, 10). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat erom niemand uit te sluiten. De te­gen­woor­dige wereld is vandaag elitairder en wreder ten opzichte van uit­ge­slo­tenen. Men blijft de ont­wik­ke­lings­lan­den beroven van hun beste na­tuur­lijke en men­se­lijke bronnen ten bate van enkele bevoor­rechte markten. De oorlogen treffen slechts enkele gebie­den in de wereld, maar de wapens om ze te voeren wor­den geprodu­ceerd en verkocht in andere regio’s, die ver­vol­gens niet de zorg op zich willen nemen voor de vluch­te­lingen die door die con­flic­ten wor­den voort­ge­bracht. Degenen die hier­voor betalen, zijn altijd de kleinen, de armen, de meest kwets­ba­ren, die men verhindert aan tafel te gaan zitten en aan wie men de “kruimels” van het feestmaal laat (vgl. Luc. 16, 19-21). “De Kerk “die erop uitgaat ” [...] weet zonder vrees het ini­tia­tief te nemen, tegemoet te gaan, hen die ver zijn, te zoeken en te komen naar de kruis­pun­ten van de wegen om degenen die wor­den uit­ge­slo­ten, uit te nodigen” (apost. exhort. Evangelii gaudium, 24). De exclusivis­tische ont­wik­ke­ling maakt de rijken rijker en de armen armer. Ware ont­wik­ke­ling sluit alle mannen en vrouwen van de wereld in door hun in­te­grale groei te bevor­de­ren en bekommert zich ook om de toe­koms­tige gene­ra­ties.

“Wie onder u groot wil wor­den, moet die­naar van u zijn, en wie onder u de eerste wil zijn, moet de slaaf van allen zijn” (Mar. 10, 43-44). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat erom de laatsten op de eerste plaats te zetten. Jezus Christus vraagt ons niet te wijken voor de logica van de wereld, die malver­sa­ties ten opzichte van anderen voor mijn per­soon­lijk voor­deel of dat van mijn groep recht­vaar­digt: eerst ik en dan de ander! Het ware devies van een christen is daar­en­te­gen “eerst de laatsten!”. Een indi­vi­dua­lis­tische geest is een vrucht­baar terrein voor het rijpen van onver­schil­lig­heid jegens de naaste wat ertoe leidt hem te be­schou­wen vanuit puur eco­no­misch per­spec­tief, en tot een gebrek aan belang­stel­ling voor de ander en ten slotte de mensen angs­tig en cynisch maakt. Zijn het mis­schien deze gevoelens die wij vaak koes­te­ren ten opzichte van de armen, de ge­mar­gi­na­li­seer­den, de laatsten van de maat­schap­pij? En hoeveel laatsten hebben wij in onze samen­le­vingen! Onder hen denk ik vooral aan de mi­gran­ten met hun last aan moei­lijk­he­den en lij­den die zij elke dag onder ogen moeten zien in hun, vaak wanhopig, zoeken naar een plaats waar zij in vrede en waar­dig­heid kunnen leven” (Toespraak tot het Corps Diplomatique, 11 januari 2016). In de logica van het evan­ge­lie komen de laatsten het eerst en wij moeten dienst­baar zijn ten opzichte van hen.

“Ik ben geko­men, opdat zij leven zou­den bezitten, en wel in overvloed” (Joh. 10, 10). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat om heel de persoon, om alle mensen. In deze woor­den van Jezus vin­den wij de kern van zijn zen­ding: ervoor zorgen dat allen de gave van het leven in vol­heid krijgen over­een­koms­tig de wil van de Vader. Bij iedere poli­tieke ac­ti­vi­teit, ieder pro­gram­ma, ieder pas­to­rale han­de­ling moeten wij altijd de persoon centraal stellen in zijn talrijke dimensies, de sociale dimensie inbegrepen. En dat geldt voor alle mensen, aan wie een fun­da­men­tele gelijk­heid moet wor­den toegekend. Daarom “beperkt ont­wik­ke­ling zich niet tot een­vou­dige eco­no­mische groei. Een authen­tieke ont­wik­ke­ling moet in­te­graal zijn, dat wil zeggen gericht op de ontplooiing van iedere mens en heel de mens: (de heilige Paulus VI, encycl. Populorum Progressio, 14).

“Zo zijt gij dus geen vreem­de­lingen en ontheem­den meer, maar mede­burgers van de heiligen en huis­ge­no­ten van God” (Ef. 2, 19). Het gaat niet alleen maar om mi­gran­ten: het gaat erom de stad van God en de mens te bouwen. In onze tijd, die ook wel de tijd van de migraties wordt genoemd, zijn er veel on­schul­dige mensen die het slacht­of­fer wor­den van het “grote bedrog” van een on­be­grensde techno­lo­gische en consumis­tische ont­wik­ke­ling (vgl. encycl. Laudato si’, 34). En zo gaan zij op weg naar een” paradijs dat onverbid­de­lijk hun ver­wach­tingen beschaamt. Hun, soms las­tige, aanwe­zig­heid draagt ertoe bij de mythen van een voor­uit­gang die aan weinigen is voorbe­hou­den, maar is gebouwd op de uitbui­ting van velen, te ont­krachten. “Het gaat er dus om dat wij als eersten zien en ook anderen helpen te zien dat de migrant en de vluch­te­ling niet alleen een probleem is dat moet wor­den opgelost, maar een broeder en een zuster die moet wor­den opgeno­men, ge­res­pec­teerd en bemind, een gelegen­heid die de Voor­zienig­heid ons biedt om bij te dragen aan de opbouw van een recht­vaar­digere maat­schap­pij, een volle­digere de­mo­cra­tie, een solidairder land, een broe­der­lijkere wereld en een openere chris­te­lijke maat­schap­pij over­een­koms­tig het evan­ge­lie (Bood­schap voor de Wereld­dag van de migrant en de vluch­te­ling 2014).

Geliefde broeders en zusters, het ant­woord op de uit­daging die door de heden­daag­se migraties wordt gevormd, kan in vier werkwoor­den wor­den samen­ge­vat: opnemen, be­scher­men, onder­steunen en integreren.. Maar deze werkwoor­den gel­den niet alleen voor de mi­gran­ten en de vluch­te­lingen. Zij drukken de zen­ding van de Kerk naar alle bewoners van de exis­tentiële rand­ge­bie­den uit, die moeten wor­den opgeno­men, moeten wor­den beschermd, moge­lijk­he­den voor ontplooiing en in­te­gra­tie moeten krijgen. Als wij deze werkwoor­den in praktijk brengen, dragen wij ertoe bij de stad van God en de mens te bouwen, bevor­de­ren wij een in­te­grale men­se­lijke ont­wik­ke­ling van alle mensen en helpen wij de wereld­ge­meen­schap om dich­ter­bij de doel­ein­den van een duurzame ont­wik­ke­ling te komen die zij zich gesteld heeft en die anders moei­lijk bereikt zullen wor­den.

Niet alleen de zaak van de mi­gran­ten staat dus op het spel, het gaat niet alleen maar om hen, maar om ons allen, om het heden en de toe­komst van de men­se­lijke familie. De mi­gran­ten, en in het bij­zon­der de meest kwets­ba­re, helpen ons de “tekenen van de tijd” te lezen. Door hen roept de Heer ons op tot beke­ring, ons te bevrij­den van vormen van exclusivisme, van onver­schil­lig­heid en van de wegwerp­cul­tuur. Door hen nodigt de Heer ons uit om ons weer het chris­te­lijk leven in zijn geheel eigen te maken en, ieder over­een­koms­tig zijn eigen roe­ping, bij te dragen aan de opbouw van een wereld die steeds meer beant­woordt aan Gods plan.

Dat is de wens die gepaard gaat met mijn gebed, waarbij ik op voor­spraak van de Maagd Maria, Onze-Lieve-Vrouw van de Weg, over­vloe­dige zegen afsmeek over alle mi­gran­ten en vluch­te­lingen van de wereld en hen die hun reisgenoten wor­den.

Vanuit het Vati­caan, 27 mei 2019.

+ Fran­cis­cus

Vertaling: drs. H.M.G. Kretzers Copyright: Liberia Editrice Vaticana/SRKK

Meer in­for­ma­tie

Terug