Wie zijn dat die armen van geest?

De zaligsprekingen en onze wereld - 4e zondag door het jaar A

Zondag 1 februari vier­den we de heilige Mis in de ka­the­draal met Gre­go­ri­aanse zang en enkele Neder­landse lie­de­ren, onder lei­ding van Laine Tabora, met aan het orgel de nieuwe titulair organist, Maarten Wilmink. Aan het eind van de vie­ring werd de Blasisus­ze­gen gegeven. De zalig­spre­kingen van Jezus zijn een soort van "evan­ge­lische grondwet", maar wat betekent het eigen­lijk dat de "armen van geest", treuren­den en ver­volg­den wor­den zalig geprezen?

Kaarsen en de Blasius­ze­gen

De Blasssu­ze­gen wordt gegeven op voor­spraak van de H. Blasius - feest­dag 3 februari - die in de derde/vierde eeuw bis­schop van Sebaste in Armenië was en de mar­tel­dood gestorven is. Hij genas een kind dat dreigde te stikken in een visgraat. De zegen met kaarsen legt in zekere zin de verbin­ding met de dag van 2 februari als Christus wordt bezon­gen als Licht van de wereld en te Zijner eer in een pro­ces­sie kaarsen wor­den gedragen. Ook in de ge­schie­de­nis van de ver­ering van Blasius spelen kaarsen een grote rol. En tij­dens zijn leven zou een vrouw hem in de ge­van­ge­nis voedsel hebben gebracht met een kaars voor hem om zich bij te kunnen lichten.

WAAR BEN JE VOL VAN?

VIERDE ZONDAG DOOR HET JAAR A KATHEDRAAL  

Groot­heid?

We leven momen­teel in een wereld
waarin rege­rings­lei­ders zich groot maken en bedreigend zijn.
Maar wanneer is dat eigen­lijk niet zo geweest.
Ook terug­kij­kend in de ge­schie­de­nis
zien we tame­lijk trieste figuren:
Hitler, Mao, Stalin, Pol Pot en Napoleon:
wat hebben ze voor spoor achter zich gelaten?

Niet zo stichtend

En andere lei­ders zijn mis­schien niet zover gegaan
dat ze oorlogen zijn be­gon­nen
en tal­loze moor­den op hun naam hebben staan,
maar wie zich in hun leven verdiept,
wordt er bepaald niet door gesticht,
ze hebben hun positie vooral gebruikt
om er zelf beter te wor­den
en hun eigen verlangens te vervullen.

Er zijn anderen...

Maar er zijn na­tuur­lijk ook anderen.
Toen paus Fran­cis­cus
een kleine an­der­half jaar gele­den in België was
sug­gereerde hij om voor koning Boudewijn
een zalig­ver­kla­rings­pro­ces te beginnen.
En hoe je daar ook over denkt,
hij was een koning met hart voor zijn mensen,
gelovig, gewetens­vol,
gedreven door een geest van dienst­baar­heid,
terwijl hij­zelf een­vou­dig leefde.
En zo zijn er na­tuur­lijk meer geweest
in de loop van de ge­schie­de­nis.
Som­mi­gen van hen staan op de heiligenkalen­der,
zoals bij­voor­beeld de vorstin Elizabeth van Hongarije,
die al haar be­zit­tin­gen besteedde
aan huizen voor de armen en de zieken,
die zij ook zelf ging verplegen.

Macht als dienst

Als iemand erg mach­tig is,
kan die persoon heel veel kwaad
of juist heel veel goed doen.
De verant­woor­de­lijk­heid is groter,
voor iemand die macht heeft en geld,
maar de geest die mach­tigen bezielt
vin­den we in alle lagen van de bevol­king
onder elke soort van mensen:
er zijn mensen die voor zich­zelf leven
en er zijn mensen die leven
voor God en hun naaste.
We mogen hopen dat die eersten,
die voor zich­zelf leven,
niet te veel macht krijgen...

In­spi­ra­tie

Als het goed is inspireert ons katho­lieke geloof
ons allemaal
om goed te doen en bij te dragen,
om er meer voor de naaste te zijn,
maar er zijn ook wel mensen
die het geloof gebruiken
om zelf indruk te maken,
een positie te ver­krij­gen,
er beter van te wor­den.
Dat is na­tuur­lijk juist niet
het kenmerk van een echte gelo­vi­ge.

De heiligen

Hoe een ware gelo­vi­ge is,
zien we aan de levens van de heiligen.
Het is een leven geënt op het voor­beeld
van het leven van onze Heer Jezus Christus:
wat zou Jezus doen?
Als gelo­vi­ge mensen is het onze opdracht en roe­ping
om mensen uit één stuk te zijn,
naar voren te tre­den met geloof, hoop en liefde,
een­vou­dig, dienst­baar, zacht­moe­dig te zijn.

De zalig­spre­kingen: liever dom?

Het is daartoe dat Jezus ons oproept vandaag
in de zalig­spre­kingen die we zojuist hebben gehoord.
Zalig de armen van geest.
Dat betekent niet dat je dom moet zijn
en weinig crea­tief
en het betekent ook niet
dat je je maar niet moet ver­die­pen in gees­te­lij­ke zaken.
Nee, dat is helemaal niet de armoede van geest
die hier wordt bedoeld!
Dit gaat over iets anders.
Het gaat over hoe je in het leven staat.
Of je vol bent van jezelf
of dat je met open, lege han­den voor de Heer staat,
arm van geest,
omdat je weet dat je alles
alleen maar te leen hebt gekregen,
dat je het n iet uit jezelf hebt.
Daarom hoort de dank­baar­heid er altijd bij,
ook als je het moei­lijk hebt
en je je eigen armoede
maar al te zeer beseft.

Vol van zich­zelf

Je hebt mensen die alleen maar vol zijn van zich­zelf,
die zich­zelf vre­se­lijk be­lang­rijk vin­den.
In hun geest zijn die rijk, in de zin van dit evan­ge­lie.
Maar in feite zijn ze na­tuur­lijk net zo arm als ieder mens,
ze zijn ster­fe­lijk, ze zou­den zich niets in moeten beel­den.
Jezus prijst vandaag zalig al die mensen
die gees­te­lijk een­vou­dig, barm­har­tig, zuiver
in het leven proberen te staan..
De armen van geest zijn dus mensen
die niet zo vol zijn van zich­zelf.

Zalig zij die...

En zo is het ook
met de andere zalig­spre­kingen
die we hebben gehoord:
die gaan over mensen
die zich laten raken door het verdriet
- “Zalig de treuren­den”-,
die niet over lijken gaan om hun doel te bereiken
- “zalig de zacht­moe­di­gen”-,
die streven naar recht en ge­rech­tig­heid,
maar niet al het kwaad zoeken te vergel­den
- “zalig de barm­har­tigen,
zalig zij die vrede brengen” -,
maar zuiver en eer­lijk van hart zijn.

Leven in de geest van de zalig­spre­kingen

Laten we hopen en bid­den
dat alle wereld­lei­ders en ook wij­zelf
leven in de geest
van deze zalig­spre­kingen.

Maak je niet groot en over­heer­send,
wees dienst­baar aan vrede en recht,
laat niet je kwade emoties je lei­den,
handel niet uit vergel­dings­drang,
maar neem afstand en vraag je steeds weer af
wat nu wer­ke­lijk bijdraagt
aan het rijk der hemelen
en wat Jezus zou doen.