Geboden, alleen maar lastig?

6e zondag door het jaar A - H. Mis in de kathedraal

Terwijl men in het Zuiden van Neder­land (en ook elders) volop Carnaval viert, vroegen de lezingen van deze zon­dag aan­dacht voor de gebo­den. Tja, gebo­den, moet dat nog wel, kan dat nog wel? Vaak wordt er de spot mee gedreven. Moet je niet gewoon doen wat je leuk en lekker vindt? Toch zijn gebo­den ook een steun en een hulp.

Moei­lijke woor­den

Er kwamen deze zon­dag enkele moei­lijke woor­den voor in de vertaling van het nieuwe lec­tio­na­rium. Aan "Raka" (scheld­woord, "leeg­hoofd") en Sanhedrin (Joodse Hoge Raad) waren we al gewend in de Wil­li­brord­ver­ta­ling. Daar kwamen nu "gehenna van vuur" en "quadrans" bij. De quadrans is een klein munt­stuk: de 'zilveren denarie (een dagloon) was ver­deeld in 16 as, die was ver­deeld in vier quadranten, die weer in twee lepta was ver­deeld (Mc. 12, 42: het penninkske van de weduwe is een quadrant). Het is dus een heel klein muntje. "Gehenna" betekent let­ter­lijk "dal van Hinnom" maar werd in de tijd van Christus al verb onden met de hel en de onder­we­reld en de deca­dentie in de wereld (vgl. Mt. 23, 15; Jak. 3, 6; Mc. 9, 43). In Mt. 5, 22 - het evan­ge­lie van deze dag - gaat het om een straf die in de eind­tijd plaats vindt.

DE GEBODEN ZULLEN JE BEHOUDEN

ZESDE ZONDAG DOOR HET JAAR A - KATHEDRAAL

Gebo­den, een struikelblok?

“Als je de gebo­den wilt onder­hou­den, zullen ze je behou­den. Als je erop ver­trouwt zul je leven” (Sir. 15, 15), dat waren de woor­den waar de eerste lezing vandaag mee begon.
Ja, de gebo­den... het evan­ge­lie ging daar ook al over. Jezus is niet geko­men om gebo­den af te schaffen. Voor veel mensen zijn gebo­den struikelblokken omdat ze zeggen wat je wel of niet moet doen; veel mensen vin­den dat moei­lijk. En toch...gebo­den kunnen ook een steun zijn voor ons en een hulp.

Hoe kom je door een moei­lijke periode?

Ik denk dat we allemaal weleens een moei­lijke en verdrie­tige periode hebben mee­ge­maakt, na­tuur­lijk de één meer dan een ander. Maar allemaal zullen we dan hebben ervaren wat ons in zo’n periode helpt om er door­heen te komen. Daar horen na­tuur­lijk de steun en de liefde van goede mensen om ons heen bij. Ik heb vaker mee­ge­maakt dat iemand in een tijd van ziekte en pijn opgewekter was dan vóór die tijd door de harte­lijke belang­stel­ling die deze persoon in zijn ziekte kreeg. Naasten­liefde, harte­lijke belang­stel­ling voor de mede­mens, doet heel veel goed.

Tegen indi­vi­dua­lis­me!

Daarom moeten we als chris­te­nen ten­densen proberen tegen te gaan die de maat­schap­pij indi­vi­dua­lis­tischer maken. Ik denk dat we het er allemaal wel over eens kunnen zijn dat het gebod van de naasten­liefde een goed en be­lang­rijk gebod is. Hoe kunnen we bij alle uit­dagingen die er zijn in onze tijd, onze samen­le­ving zorgzamer maken met on­der­lin­ge ver­bon­den­heid, met meer naasten­liefde? Het is goed dat het gebod van de naasten­liefde ons daaraan herinnert.

De steun van het gebed

Er is méér wat ons in tij­den van moeite en verdriet kan helpen. Er is de steun van het gebed, van ons­zelf en van anderen. Die steun betekent veel meer dan mensen zich kunnen voor­stel­len voor wie alles best goed loopt.

Het ritme en het "moeten" zullen je red­den...

En heel be­lang­rijk is ook een goed ritme, een vast dagritme. In een moei­lijke tijd helpen de dingen die we doen, ons pro­gram­ma en onze ver­plich­tingen ons erdoor heen. Een vrouw had haar man verloren, zij was super verdrie­tig, maar zij moest voor de kin­de­ren zorgen en op een of andere manier hielp dat “moeten” haar erdoor heen. Ze moest ver­der, zo voelde zij dat ook.

Het red­dende dagritme van de Heilige Titus

Titus Brandsma werd in de oorlog opgepakt van­wege zijn verzets­acti­vi­teiten. Hij was een pries­ter en kloos­ter­ling. In de ge­van­ge­nis in Scheve­ningen werd hij een­zaam op­ge­slo­ten, maar hij volgde gewoon zijn kloosterritme, met een vaste dagorde in zijn kleine cel: zo laat deed hij dit, zo laat deed hij dat. Hij ging zijn eenzame opslui­ting zelfs waar­de­ren, nooit was God hem zo dichtbij .
Het stramien dat we volgen, de orde die we hebben en de plichten die we vervullen, hou­den ons in een spoor, die helpen ons door moei­lijke tij­den heen.

Gods gebo­den als piket­paaltjes

Zoiets geldt ook voor Gods gebo­den. Als je de inner­lijke over­tui­ging hebt dat je je in het leven aan de gebo­den van God moet hou­den en je dus dui­de­lijke over­tui­gingen hebt en grenzen stelt aan wat je wel wil doen en wat je niet wil doen, zullen die gebo­den je piket­paaltjes kunnen zijn in moei­lijke tij­den en je helpen om niet weg te glij­den, als je mis­schien niet zo geïn­spi­reerd bent om alleen maar allemaal goede en mooie dingen te doen. De gebo­den die je hebt aan­ge­no­men, hou­den je op de weg, helpen je om rich­ting te hou­den. Dat is het wat de eerste lezing ons vandaag wilde zeggen: “ Als je de gebo­den wilt onder­hou­den”, stond daar, “zullen ze je behou­den”.

Niet voor perfecten

Na­tuur­lijk maken we allemaal fouten, we zijn niet perfect en daar gaat het uit­ein­delijk ook niet om. Het gaat erom dat we bij al onze zwak­heid, het goede willen doen en ons proberen te her­ne­men als we in de fout zijn gegaan. Vergeet niet dat Jezus niet voor de prefecten op aarde is geko­men maar voor de zon­daars.

Het ac­cep­teren van worstelingen

Het gaat hierom: kun je ac­cep­teren dat je worstelt met som­mi­ge dingen, die je iets moei­lijk vindt of ga je de gebo­den aanpassen aan wat je wel pret­tig vindt? Beter is het te vallen en weer op te staan en door te gaan, beter dan het op te geven. Er stond in die eerste lezing dus niet: “ Als je de gebo­den on­der­houdt, zullen ze je behou­den”, maar: “ Als je de gebo­den wilt onder­hou­den, zullen ze je behou­den”. Onze wil, ons verlangen télt, niet alleen het re­sul­taat. Raak nooit depressief door je fouten, maar sta op en begin opnieuw, met frisse moed, ook die 7 maal 77e keer, dat wil zeggen: onein­dig vaak. Dat is de bood­schap die Jezus ons kwam brengen.

Soms de ver­plich­tingen...

De gebo­den zijn de paaltjes die onze weg met God afbakenen. In som­mi­ge perio­den van ons leven is dat wat we moeten doen, onze gewone ver­plich­tingen, hetgeen ons een beetje op koers houdt. Dat je opstaat, je gebe­den doet, zorgt voor degenen voor wie je zorg hebt, op tijd eet, naar de Mis gaat, enzo­voorts, terwijl je eigen­lijk nergens zin in hebt, dat is gewel­dig: want al wat je doet “ as usual”, zoals je altijd hebt gedaan, houdt je in moei­lijke tij­den op de weg.

...soms de in­spi­ra­tie

En dan zal er ook weer een moment komen dat je nieuwe in­spi­ra­tie zoekt en vindt, dat er licht en vreugde valt op je levenspad en je je dag­pro­gramma weer kunt vullen met liefde, harte­lijke liefde en geïn­spi­reerd han­de­len. Als je geïn­spi­reerd bent, vol liefde en vuur, wor­den gebo­den niet een uiter­lijk iets, maar iets van je hart.

Door de woes­tijn

We beginnen deze week de veer­tig­da­gen­tijd: die herinnert ons aan de be­proe­ving van Jezus en de be­proe­vingen van het Joodse volk in de woes­tijn. In die woes­tijn kregen de Joden Gods gebo­den en die leid­den hen, soms door ont­moe­di­ging en moei­lijk­he­den, maar wel aar een mooi doel: het beloofde land. Ga door, ook als de woes­tijn eraan is geko­men, loop, hou vast, hou vol, ja, ga door... .