Arsacal
button
button
button


Nietigverklaringsprocedure huwelijken vereenvoudigd

nieuws - gepubliceerd: dinsdag, 8 september 2015
Kardinaal Coccopalemerio (midden vooraan) bij een congres over kerkelijke recht
Kardinaal Coccopalemerio (midden vooraan) bij een congres over kerkelijke recht

Paus Franciscus heeft de nietig­ver­klarings­procedure voor huwelijken sterk vereen­voudigd. Op de website van het katholiek nieuwsblad heb ik een eerste reactie gegeven op de nieuwe bepalingen die in twee Motu Proprio’s zijn vervat, waarmee de paus een aantal canones van het wetboek voor de Latijnse Kerk en de codex voor de katholieke oosterse kerken wijzigt. De nieuwe bepalingen worden van kracht op 8 december, begin van het heilig jaar van de barm­har­tig­heid.

Een Motu Proprio is een document dat de paus ‘uit eigen beweging’, dus niet op aanvraag van iemand vaststelt en uitgeeft.

De veranderingen betreffen een groot aantal aspecten van het huwelijksproces: de nietig­verklaring kan door een rechtbank worden uitgesproken, in bepaalde evidente gevallen kan de bisschop in een korte procedure de ongeldigheid van het gesloten huwelijk uitspreken, de moge­lijk­he­den om de nietigheid door één rechter te laten beoordelen zijn vergroot en er is meer ruimte voor leken als rechter. Dit alles moet leiden tot een snellere procedure. Beklemtoond wordt dat het gaat om de vast­stel­ling van de waarheid omtrent het huwelijk: dat het ongeldig was vanaf het begin. De paus benadrukt dat het niet moet leiden tot laksheid en daarom heeft hij bepaald dat de bisschop zelf rechter moet zijn als een sterk verkorte procedure wordt toegepast en dat beide partners in moeten stemmen met een nietig­ver­klaring.

Niet alle bis­schop­pen zullen zich opgeleid voelen om een dergelijke taak uit te oefenen, maar zij kunnen zich natuurlijk goed laten adviseren. Het is duidelijk dat de beide motu proprio's sterk willen beklem­tonen dat de bisschop de eerste rechter is in het diocees. “Mitis iudex Dominus Iesus” heet het Motu Proprio dat de Latijnse codex wijzigt, het Motu Proprio dat het wetboek van de oosterse kerken betreft heet: “Mitis et misericors Iesus”.

De nieuwe regelingen werden in Rome ge­pre­sen­teerd onder meer door kardinaal Fr. Coccopalmerio, president van de Raad voor de wets­tek­sten.

Ieder huwelijk dat door de Kerk als geldig wordt beschouwd kan worden voorgelegd aan de kerkelijke rechtbank, ook dus als het niet voor de kerk gesloten is. Dat laatste komt met name voor wanneer een van de partners van zo'n huwelijk voor de kerk met een katholiek wil trouwen.

Een huwelijk kan ongeldig worden verklaard bij­voor­beeld als het is aangegaan zonder voldoende onder­scheidings­vermogen, bij psychische ziekten die een normaal samen­leven onmogelijk maken, wanneer een wezenlijk element is uitgesloten toen het huwelijk werd aangegaan (zoals de onontbind­baarheid, kinderen of de huwelijkstrouw) of als het is aangegaan met bedrog of onder dwang of ernstige vrees. Altijd zal de kerkelijke rechtbank (officialaat) teruggaan naar het moment van de huwelijks­sluiting.

Termen als rechtbank kunnen ook misleidend zijn: de gesprekken vinden in een vertrouwelijke sfeer plaats en de oordeelszitting is niet openbaar. In feite blijkt dat veel mensen de procedure als psychisch genezend ervaren.

Terug