Arsacal
button
button
button


Gewelddadige teksten in de bijbel?

Jongerendag en verjaardag bij Sant'Egidio

overweging_preek - gepubliceerd: zondag, 19 februari 2017

Iedere zondag­middag is er om 17.00 uur een Eucha­ris­tie­viering in de Mozes- en Aäronkerk aan het Waterlooplein in Amsterdam. Daar is de gemeen­schap van Sant’ Egidio gevestigd. Deze zondag werd in de hoofdstad de 49e verjaardag van deze inter­nationale beweging gevierd met een jongerendag.

Heel wat mensen waaronder veel jongeren en vluchtelingen waren gekomen om dit verjaardagsfeest mee te maken. Ook mgr. Everard de Jong was er evenals de rector van de kerk, mgr. Joop Stam en andere priesters die met Sant’ Egidio verbonden zijn. Uit Antwerpen was Hilde Kieboom gekomen en anderen die tot de kern van de gemeen­schap daarbehoren. Het was een feestelijke Mis waarin Colm Dekker een slotwoord sprak en daarna was er nog een feestelijk samenzijn. 

Bij de Eucha­ris­tie­viering heb ik de volgende homilie gehouden:

Homilie

Vriend­schap

We zijn een tempel van God
en de Geest van God woont in ons,
heeft Paulus ons gezegd in de tweede lezing.
Dat betekent dat er in ieder van ons
iets heel moois leeft en werkt.
We hebben misschien allemaal wel onze zwakke kanten:
onze eigen wijsheid
of de wijsheid van de wereld,
maar in ons werkt ook de wijsheid van God.

De wijsheid van de wereld
en onze eigen wijsheid
hebben alles te maken
met mooi, groot, rijk en machtig willen zijn,
dat kan gemakkelijk leiden tot geweld,
tot haat en verdeeldheid:
gewelddadige woorden,
gewelddadige daden.
Maar de wijsheid van God
leert ons eenvoudig, dienstbaar en nederig te zijn
naar het voorbeeld van onze Heer
Jezus Christus!
Die leert ons vriend­schap:
“Ik noem U geen dienaars meer maar vrienden” (vgl. Jo. 15,15).
Dat leidt tot verdraagzaamheid, tot naasten­liefde,
in het bijzonder tot liefde voor iedereen
die aan de kant staat,
onmachtig is, uitgestoten is en arm.

Religie en geweld

Nogal eens een keer
wordt religie verbonden met geweld.
Dan wordt er verwezen naar de geschiedenis
- voor wat de christenen betreft -
verwijst men dan meestal naar de kruistochten -
en vooral wordt verwezen naar de heilige boeken,
niet alleen naar de Koran,
maar ook naar de bijbel.

Wat die kruistochten betreft:
die begonnen als een onderneming
om de moslims te verdrijven
uit de heilige plaatsen,
die zij eeuwen eerder hadden bezet.
Daarbij is zeker veel gebeurd
dat niet door de beugel kan
en er zijn ook andere gewelddadigheden
in de geschiedenis geweest
die we beslist moeten veroordelen.

Gewelddadige teksten in de bijbel

Als gewelddadige teksten in de bijbel
worden genoemd,
gaat het gewoonlijk over het Oude Testament.

Hoe kijken wij als katholieken daar tegen aan?
Want we noemen de bijbel
het woord van God,
dat zeggen we vaak na een lezing
en dat is ook terecht.
Maar wat verstaan we daar dan onder?
Het betekent niet
dat de bijbel zo als die is
uit de hemel is neergedaald
en woord voor woord door God is gedicteerd.
Maar God heeft mensen geïnspireerd
om woorden op te schrijven
die hen zouden helpen
om met God te leven
en hen de weg te wijzen
in een bepaalde tijd.
God maakte daarbij gebruik
van mensen met een denkkader
en een manier van leven,
die eerst nog heel primitief was;
we hebben het over een tijd
vele honderden jaren voor Christus.
Geleidelijk heeft God de mensen door Zijn Woord
de goede weg gewezen.
We spreken daarom wel
van “Goddelijke pedagogie”:
God heeft Zijn volk begeleid en opgevoed
zodat het eens de bood­schap van Jezus,
Gods Zoon
zou kunnen ontvangen.

Jezus Christus: Gods definitieve Woord

Wat daar leidt alles naar toe:
naar Jezus, Woord van God, mens geworden.
Daarom zegt de brief aan de Hebreëen
in het Nieuwe Testament
dat het nieuwe verbond van Jezus
beter en volmaakter is
dan het Oude Testament
dat alleen een voorafbeelding is.
Dus alles wat in het Oude Testament staat,
moeten we lezen
in het licht van Jezus.

Geen weerstand

Vandaag hebben we in het evangelie gehoord
hoe Jezus denkt over geweld:
Jezus gaat voor geweldloosheid:
biedt geen weerstand aan het onrecht,
keer de andere wang toe,
bemint uw vijanden.
Onze bood­schap is er dus niet één van geweld,
maar juist van vrede,
niet van oorlog en terreur,
maar juist van het afzien van geweld,
niet van een heilige oorlog,
maar van vrede op aarde
voor alle mensen van goede wil.

Geweld in naam van God is duivels!

De verbinding van religie met geweld
kan dus wat ons betreft
beslist niet door de beugel.
Het is belangrijk dat alle religieuze leiders
keer op keer
afstand nemen van geweld en terreur.
Dat hebben de laatste pausen
dan ook vele malen gedaan.
Paus Franciscus heeft dat bij­voor­beeld nog gedaan
in zijn nieuwjaarsbood­schap voor dit jaar.
Geweld uitgeoefend in naam van een godsdienst
is iets duivels.
Geen religie kan zich erop beroepen
God te dienen
en tegelijk geweld goed keuren
dat in naam van een godsdienst wordt uitgeoefend.

Samen voor de vrede!

Daarom zijn alle godsdienstige leiders
die geweld afkeuren
onze medestrijders voor de vrede.
Hoe duidelijker die bood­schap
vanuit alle hoeken en overal klinkt,
des te beter kan worden verstaan
dat een verbinding tussen religie en geweld
niet mag worden gelegd.

Waar komt geweld vandaan?

Maar dit zijn wel een beetje grote woorden
die ik hier gesproken heb.
Wij zijn tempels van de heilige Geest,
maar die geest van God
bepaalt lang niet altijd
ons denken en handelen.
Geweld begint bij onszelf en in ons eigen hart.
Het begint niet bij concrete oorlogvoering
of een terroristische aanslag,
maar bij de gedachten van ons hart.
We zijn geroepen om lief te hebben,
liefdevol te zijn en een ander tegemoet te komen,
zelfs degenen die ons benadelen,
die ons pijn hebben gedaan,
die ons het leven zuur maken.
“Bemint uw vijanden,
bidt voor wie U vervolgen”,
zegt Jezus ons vandaag.

Een klap terug geven?

Meestal zijn we graag bereid
en zijn we het er helemaal mee eens:
we moeten onze naasten liefhebben,
voor een ander klaar staan,
de arme als onze vriend beminnen,
maar op een gegeven moment
valt het ons toch wel moeilijk:
Want we moeten liefhebben
met concrete daden,
maar vaak komt het ons niet uit
om ze te doen,
of de persoon voor wie we iets moeten doen,
staat ons niet erg aan,
of iemand heeft ons iets gedaan
waardoor wij pijnlijk werden geraakt,
je zou een klap terug willen geven.
De eerste lezing van vandaag
zei dat we er over moeten praten
als iemand iets verkeerds heeft gedaan
-“ Wijst elkaar terecht” -
en dat we dus zelf ook weer nederig genoeg moet zijn
om een op- of aanmerking te kunnen aanvaarden;
maar vaak roddelen mensen liever over iemand
dan met die persoon in gesprek te gaan.
Praten we met elkaar
of over elkaar?

Mensen van vrede

Deze zondag worden we dus uitgenodigd
om mensen van vrede te zijn,
de vrede van God in ons hart te bewaren,
onrecht te verdragen
en minder bezig te zijn met wat ons is aangedaan
dan met wat wij voor anderen kunnen doen.
AMEN

Terug