Arsacal
button
button
button
button


Een kort bezoek aan Rome

De hervorming van de curie nadert het einde

nieuws - gepubliceerd: dinsdag, 19 juni 2018
uitzicht over Rome met de koepel van de Sint Pieter
uitzicht over Rome met de koepel van de Sint Pieter
het pauselijk jaarboek 2018
het pauselijk jaarboek 2018
uitizcht over Rome
uitizcht over Rome

Voor een kort bezoek van nog geen dag was ik in Rome. Op de Pauselijke Lateraanse Uni­ver­si­teit had ik een goede ontmoeting met de nieuwe decaan en vice-decaan van de theologische faculteit waarmee ons seminarie en ons Hoger instituut voor Godsdienst­weten­schappen verbonden zijn. Ook kocht ik er het nieuwe pauselijk jaarboek (Annuario Pontificio) dat vorige week is uitgekomen. Dat is interessant.

Verbonden met de Pauselijke Lateraanse Uni­ver­si­teit

Het Sint Wil­li­brord­semi­narie, dat nu in Heiloo is gevestigd, is geaffilieerd aan de theologische faculteit van de Pauselijke Lateraanse Faculteit. Dat betekent dat het seminarie onder een zeker toezicht van die faculteit staat, het studie­pro­gramma en de benoeming zijn afgestemd met die uni­ver­si­teit en er regelmatige contacten zijn. Ook voor het Sint Bo­ni­fa­tius-instituut waaraan men in deeltijd een bac­ca­lau­reaat en een licentiaat in de Godsdienst­weten­schappen kan behalen, geldt een dergelijke afstemming. De colleges vinden grotendeels plaats op zaterdagen, waardoor de totale studieduur natuurlijk langer is, maar het vraagt van mensen die andere verplichtingen hebben een inzet die zij met hun werk en gezin kunnen combineren. Het instituut mag zich gelukkig in een goede belang­stel­ling verheugen en we hopen dat ook voor het komende studie-jaar zich de nodige kandidaten zullen melden. Voor ons is de verbinding met deze Pauselijke Uni­ver­si­teit een teken en garantie voor eccle­sia­li­teit, verbondenheid met de paus en de kwaliteit van het studie­pro­gramma.

Andere bisdommen tonen interesse in een meer in­sti­tu­tio­nele vorm van samen­wer­king met het Sint Bo­ni­fa­tius­insti­tuut.

Annuario Pontificio en her­vor­ming curie

Het pauselijk jaarboek liet dit jaar lang op zich wachten. Dat zal wel te maken hebben gehad met e her­vor­ming van de curie, want de onderdelen van het Romeinse bestuurs­ap­pa­raat worden in dit jaarboek allemaal en in hun samenhang weergegeven. Maar die her­vor­ming van de curie is nu bijna ten einde: op de dag (13 juni) waarop het nieuwe Annuario en het Statistisch jaarboek van de katholieke kerk werden ge­pre­sen­teerd, hebben de kardinalen ook de ontwerptekst van de Apos­to­lische Constitutie aan de paus overhandigd die de organisatie van de curie regelt. Ook de voorlopige titel van dit document is al bekend gemaakt: Praedicate evangelium. Het wordt de opvolger van de Apos­to­lische Constitutie Pastor Bonus, die H. paus Johannes Paulus II in 1988 (28 juni) publiceerde (21 jaar na de herziening van paus Paulus VI na het concilie). Paus Franciscus, die overigens de zittingen van de raad van kardinalen erg trrouw heeft bijgewoond, zal de tekst bestuderen en er een besluit over nemen. Als de Constitutie nog dit jaar uitkomt, zal het dus precies dertig jaar na Pastor Bonus zijn.

Wat is er veranderd?

De Romeinse Curie bestond tot voor kort uit het Staats­secre­ta­riaat, Con­gre­ga­ties, Rechtbanken, Raden en Diensten, commissies en comité’s, in deze volgorde in het Annuario vermeld, om zo te zeggen: in volgorde van belangrijkheid. In Staats­secre­ta­riaat, Con­gre­ga­ties en rechtbanken wordt uitvoerende be­stuurs­macht en rechterlijke macht uitgeoefend.

Dicasteries

De meest opvallende vernieuwing van de Curie bestaat tot nu ntoe in de creatie van een drietal Dicasteries: Het Dicasterie voor de leken, het gezin en het leven, het Dicasterie voor de dienst aan de integrale menselijke ont­wik­ke­ling (caritas, migranten, ecologie en sociale leer van de kerk) en het Dicasterie voor de com­mu­ni­ca­tie. In de indeling van het Annuario zij deze geplaatst tussen de Con­gre­ga­ties en de Rechtbanken. Dat is een belangrijke keuze en is een signaal dat er in de Dicasteries uitvoerende be­stuurs­macht wordt uitgeoefend. Dat maakt de beslissing om niet-geestelijken (en dus ook vrouwen) te benoemen in de leiding van deze Dicasteries des te opmerkelijker, omdat volgens sommige canonisten en theologen het bestuursgezag in de kerk volledig verbonden zou zijn aan het gewijde ambt. Dit was al doorbroken door paus Johannes Paulus II die het mogelijk heeft gemaakt leken-rechters in de kerkelijke rechtbank aan te stellen en ook werd al eerder een vrouwelijke religieuze benoemd tot onder­secre­taris van de Con­gre­ga­tie voor de religieuzen, nu is ook de mogelijkheid geopend dat leken in de Dicasteries tot onder­secre­taris (na de kardinaal-prefect en de secretaris de derde persoon in het Dicasterie) worden benoemd. Paus Franciscus heeft er drie benoemd: twee in het Dicasterie voor Leken, gezin en Leven en één in het Dicasterie voor de integrale menselijke ont­wik­ke­ling. Ook heeft hij de mogelijkheden voor leken-rechters verruimd en een leek als rector van de Pauselijke Lateraanse Uni­ver­si­teit aangesteld. Taken die voor leken open staan, zijn gelijkelijk open voor mannen en vrouwen.

Financieel beheer

Andere veranderingen in de Romeinse Curie betreffen (tot nu toe) vooral de organisatie van het financieel beheer en toezicht. Wellicht dat daar nog een stap moet worden gezet om de verschillende diensten op financieel gebied goed te laten samen werken.
Natuurlijk ben ik ook benieuwd of de Apos­to­lische Constitutie nog verrassingen zal brengen.

Toch consultor

Voor mij per­soon­lijk was het nieuwe Annuario ook interessant. Na de keuze van paus Franciscus hadden de consultoren van de Con­gre­ga­tie voor de clerus - onder wie ikzelf - bericht gekregen dat hun benoeming - ook al was de termijn verlopen - zou worden verlengd tot het moment dat de paus nieuwe consultoren zou benoemen. Consultoren hebben de taak de Con­gre­ga­tie van advies te dienen in zaken die aan hen worden voorgelegd. Vorig jaar was het zover dat de paus consultoren benoemde en ik ontving geen bericht van een herbenoeming. Het was op zich normaal dat de paus andere mensen koos. Omdat ik toch door de Con­gre­ga­tie voor de Clerus werd benaderd, begon ik echter wat te twijfelen. Het nieuwe jaarboek lost de twijfels op: het vermeldt mij onder de consultoren. Waar­schijn­lijk is de benoemingsbrief (biglietto di nomina) van het Staats­secre­ta­riaat naar het oude bisdom-adres gestuurd en daar verloren gegaan!

Benoemingen gaan door...

Het Annuario is bij verschijnen al weer een beetje achterhaald, want de benoemingen gaan natuurlijk gewoon door. Zo is onze Nederlandse dr. Miryam Wijlens benoemd tot lid van de Pauselijke Commissie voor de Bescherming van Minderjarigen, maar toen lag het Annuario al op de drukpers. Ook de nieuwe president van de Pauselijke Raad voor de Wetsteksten, mgr. Filippo Iannone o.carm., wordt nog niet als zodanig vermeld in het jaarboek.

Het jaarboek geeft ook enige statistiek. Niet zoveel, daarvoor moet men het Statistisch jaarboek van de katholieke kerk raadplegen. Het Annuario (p. 1130 vv.) vermeldt dat er nu 5173 bis­schop­pen zijn wereldwijd, ongeveer twee keer zoveel als ten tijde van het tweede Vaticaans concilie (1962-1965)! Er zijn 2882 (aarts)bisdommen.

Terug