Arsacal
button
button
button
button


Jongeren bijeen op weg naar WJD-Panama

Hoe kan het dat mensen niet geloven?

overweging_preek - gepubliceerd: zaterdag, 20 oktober 2018
De jongeren bij elkaar in het Zandvlietlyceum
De jongeren bij elkaar in het Zandvlietlyceum
De huidige Boskantkapel met altaar uit de gebombardeerde Boskantkerk
De huidige Boskantkapel met altaar uit de gebombardeerde Boskantkerk
Pastoor J. vd Mee steekt een kaarsje aan bij Maria ter Weghe op 18 oktober
Pastoor J. vd Mee steekt een kaarsje aan bij Maria ter Weghe op 18 oktober (foto: B. L÷wenthal)

Dit weekend zijn de jongeren die naar de Wereld­jonge­ren­dagen in Panama gaan bij elkaar op een drietal lokaties rond het Centraal Station van Den Haag. Zaterdag 20 oktober was ik met hen samen in de vlakbij dit station gelegen Boskantkapel (H. Antonius van Padua) voor de viering van de Eucha­ris­tie. Hoe kun je als jongere gelovig zijn in een wereld die dat niet is?

Maria ter Weghe

Dat was een vraag die naar voren kwam uit het evangelie van deze dag. Het was het evangelie van het bezoek van Maria aan Elisabeth (Lc. 1, 39-56), want in het bisdom Rotterdam wordt op 20 oktober Maria ter Weghe (Maria viatrix) gevierd, de naam waaronder Maria in Haastrecht wordt vereerd. Voor mij kwam dat mooi uit: ik ben tien jaar pastoor geweest in Haastrecht en natuurlijk denk ik ieder jaar aan het feest van Maria van Haastrecht, dat daar ter plaatse overigens al op 18 oktober wordt gevierd. Het gaat om een Mariabeeldje dat in 1647 vanuit Foy bij Dinant naar Haastrecht is gekomen.

Zalig die gelooft hebt

Bij het bezoek aan Elisabeth krijgt Maria te horen: “Zalig gij die gelooft hebt”. De wereld­jonge­ren­dagen staan dit keer in het teken van Maria met als thema precies de woorden waarmee Maria dat geloof tot uitdrukking heeft gebracht: “Zie de dienstmaagd des Heren. Mij geschiede naar Uw woord”. Bovendien is Maria ter Weghe een “pelgrimerende Madonna”: Maria gaat op weg naar Elisabeth, waar zij haar loflied, het Magnificat zingt. Allemaal dus heel toepasselijk voor deze dag!

Het was mooi om met de jongeren en een heel stel priesters die meegaan naar de WJD, deze Eucha­ris­tie te vieren. Na afloop heb ik nog eventjes mee kunnen gaan naar het Zandvlietlyseum waar de bijeenkomst was; de jongeren hadden schuin daar tegenover over­nacht in de Engels­ta­lige parochie. Ik ben blij dat er een heel mooie groep jongeren uit ons bisdom Haarlem-Amsterdam, al moeten we onze meerdere erkennen in het bisdom Rotterdam dat een nog grotere groep naar Panama af kan vaardigen. Er is nu nog een voor­be­rei­dings­weekend in Bruinisse in november. Ik wens alle jongeren een fantastisch mooie pelgrimage toe met Maria als gids, naar Panama!

De oor­spron­ke­lijke Boskant-kerk was een waterstaats­kerk in het Bezuidenhout die in de Tweede Wereld­oor­log is verwoest. Het was de Franciscanerkerk waar de grootvader naar wie ik ben vernoemd, altijd ging biechten vanuit Leidschendam. Na de oorlog werd een noodkerk gebouwd en vele tientallen jaren later kwam de huidige kapel tot stand waar nu de blauwe zusters zijn. Gelukkig is het prachtige altaar-zilver bewaard gebleven en dat is op de foto goed te zien.

Homilie

“Ik ben niet gelovig”

We komen allemaal wel de nodige mensen tegen
die zeggen: “Ik geloof niet”, “Ik ben niet gelovig”
of dergelijke woorden.
Natuurlijk hangt het er van af
welke mensen op je pad komen,
in wat voor kringen je verkeert,
maar in onze westerse samenleving
is het vaak gemakkelijker
om te zeggen: “Ik ben niet gelovig”
dan om te zeggen dat je wél gelovig bent.
In Panamà bij­voor­beeld ligt dat iets anders.
Maar wat betekent het
als iemand zegt dat ie niet gelovig is?

Kijken naar een boom

Als je bij­voor­beeld buiten loopt in de natuur,
kun je dat op veel verschillende manieren ervaren.
Je kunt aan een boom zien
wat voor soort boom het is,
aan de jaarringen kun je zien hoe oud die is,
je kunt zien of die boom in een goede conditie is
of aan het afsterven is,
of die een goede biotoop heeft of niet,
enzovoorts, enzovoorts.
Dat is bijna technisch.
Maar je kunt ook een ervaring hebben
van de harmonie en de schoonheid
van die zelfde boom en van de natuur
waarin die zich bevindt,
zelfs zonder dat je al die vragen hebt kunnen beantwoorden.
Dat is een soort totaal-ervaring
waarvoor je niets hoeft te ontleden.
Dat ontleden, redeneren en analyseren
is natuurlijk prima,
maar het is niet alles,
want de totaal ervaring,
die indruk die de boom, die natuur op je maakt,
raakt je pas op een heel ander niveau.
En schoonheid leidt tot God.

Niet te dicht op de Nachtwacht!

Je kunt het vergelijken met een borduurwerk.
Als je aan de achterkant ervan kijkt,
zie je duizend draden,
je kunt daaraan voortreffelijk zien
hoe dit borduurwerk tot stand gekomen is.
Maar kijk je naar de voorkant,
dan zie je wat de zeggings­kracht
van al die draadjes is,
je ziet de compositie, de schoonheid ervan.
Hetzelfde zou je kunnen zeggen van een schilderij.
Je moet niet te dicht op de Nachtwacht gaan staan.
Dat schilderij wordt nu gerestaureerd
en dat restauratieproces kun je gaan bekijken in het Rijks­mu­seum:
een interessante ervaring, je ziet hoe het gebeurt.
Maar de compositie, het meester­schap van Rembrandt
komt pas tot uiting als je het van een afstand bekijkt
vóór de restauratie en hopelijk nog beter daarna,
als het als geheel op je in laat werken.

De hand van de Mester

Zo zal het ook met vele mensen zijn
die we ontmoeten en die niet gelovig zijn.
Ze zien misschien de draden van het borduurwerk
en de dtreken van het penseel
op het schilderij dat Schepping heet,
maar niet de hand van de Meester die het gemaakt heeft.
Daar is een geloofservaring voor nodig.

Erin gaan staan

Je zou het ook kunnen vergelijken met een kerk­ge­bouw
dat je van buiten ziet.
De ramen zijn donker van buiten gezien
en pas als je naar binnen gaat
zie je dat het prachtige glas-in-lood-ramen zijn.
Ook met geloven is het zo
dat je ergens pas kunt geloven
als je een perspectief van binnen uit hebt,
je moet erin gaan staan,
omdat geloven behalve een genade,
ook een beleving is, een innerlijke ervaring,
geloven is - zeggen we dan - een ervaring van ons hart.

Zalig die geloofd heeft

Vandaag werd het in het evangelie tot Maria gezegd:
“Zalig zij die geloofd heeft”.
Elisabeth zei deze woorden over Maria
omdat Maria
op de bood­schap van de engel had geantwoord:
“Zie de dienstmaagd van de Heer,
mij geschiede naar uw woord”,
wat het thema is van de WJD in Panamà.
Er kwam een engel op Maria af met een bood­schap,
dat was God’s actie;
Maria gaf een positief antwoord,
dat was háár respons van geloof,
niet omdat ze op dat moment
alles kon ontleden en beredeneren, totaal niet!
Maar ze werd geraakt en ze ging op die genade in
en ze deed wat ze dacht dat goed was.

Als het avond wordt...

Om nog even op die kerk met die glas-in-lood-ramen
terug te komen:
het verhaal wordt anders
als het buiten donker is
en je doet het licht aan in die kerk.
Van alle kanten zie je dan buiten
hoe mooi die ramen zijn.
Zo is het ook voor ieder van ons:
als je binnen gaat,
het geloof niet als een buitenstaander blijft bekijken
en als je leven dus niet alleen bestaat
uit ontleden en analyseren,
dan kun je geraakt worden door de schoonheid
en door de genade van God.
Genade noemen we alles wat God aan jou geeft.
Maar op een gegeven moment
- als je jezelf openstelt -
zal er dan iets in je ontstoken worden,
waardoor je zelf weer geloof, hoop en liefde gaat uitstralen
waardoor anderen ook schoonheid en God kunnen ervaren.

Een weg naar God...

Bij die verlichte kerk werkt dat het best
als het laat in de avond is.
Dan zie je door het licht daarbinnen
buiten pas goed hoe mooi die ramen zijn.
Zo wordt dat duister een kans om iets moois te zien.
Ook in het leven van mensen is dat zo:
als we iets ergs meemaken,
iets wat moeilijk is, als het donker is
- ziekte, verlies, mislukking, eenzaamheid, niet geaccepteerd worden noem het maar op -
dan helpen redeneren en analyseren niet meer.
Maar dat is altijd ook een kans
om meer te ontdekken
wat voor andere waarden in het leven belangrijk zijn
en wie God voor jou is.
Een moeilijke periode in je leven
kan zo een weg worden naar God en naar geloof,
naar het vinden van krachtbronnen voor je leven
in Gods woord en in de sacramenten.

Op naar Panama

“Zalig die geloofd heeft”.
Het wordt vandaag tegen Maria gezegd.
Ik mag hopen dat het van jullie allemaal
gezegd mag worden.
Voor Maria is het een mooie ervaring,
het geeft haar vreugde en dankbaarheid,
zoals ze die tot uiting brengt in dat lied:
“Mijn hart prijst hoog de Heer”.
Ik wens jullie allemaal nu alvast
mooie dagen in Panamà
en een mooie tijd van uitzien naar die bijzondere reis.

Terug