Arsacal
button
button
button


'Vrouwelijke Jezuïeten' jubileren

Honderd jaar Vrouwen van Bethanië

overweging_preek - gepubliceerd: vrijdag, 21 juni 2019
Op weg naar de kerk...
Op weg naar de kerk...
Links p. Tjeerd Jansen
Links p. Tjeerd Jansen

Op vrijdag 21 juni was ik in Breda om met de Vrouwen van Bethanië het honderdjarig bestaan te vieren. Zij vormen een diocesane Con­gre­ga­tie van het bisdom Haarlem-Amsterdam en ik mocht er tevens een nieuwe fase inluiden door de aan­stel­ling van een "algemeen admini­strator".

De Vrouwen van Bethanië vormen een kleine, slinkende groep religieuzen en de leden zijn op leeftijd. Daarom hebben zij besloten - in goed overleg met het bisdom - om het bestuur in handen te geven van een algemeen admini­strator, een bestuurder die geen lid is van deze Con­gre­ga­tie en is aangesteld door de bisschop van Haarlem-Amsterdam. De keuze viel op de Jezuïet, pater Tjeerd Jansen, die op deze dag door mij werd geïnstalleerd tijdens een Eucha­ris­tie­viering in de kapel van het Begijnhof in Breda. Deze keuze was logisch omdat de Vrouwen van Bethanië zijn gesticht door een Jezuïet en ze zelfs weleens "vrouwelijke Jezuïeten" werden genoemd omdat ze in een veelvoud van apostolaats­werk­zaam­heden werkzaam waren en velen een universitaire studie hebben voltooid.
De Vrouwen van Bethanië vormen echter tegelijk een gemeen­schap met een eigen charisma. Zij zijn uit­ein­de­lijk een religieus instituut geworden maar het is niet onwaar­schijn­lijk dat zij in andere tijden met meer moge­lijk­he­den ook een andere juridische vorm zouden hebben aangenomen. In totaal zijn er zo'n 140 vrouwen toegetreden. De elf op de jubileum­viering aanwezige vrouwen van Bethanië keken met enkele medewekers terug op een rijk leven. Een vijftal Vrouwen kon door gezondheid en afstand niet aanwezig zijn, maar er waren leden uit de Verenigde Staten en Spanje aanwezig.

De Eucha­ris­tie hebben we dus gevierd in de Begijnhofkapel waarbij ik onderstaande homilie heb gehouden. Daar werd een jubileumkaars ontstoken en aan alle leden een kleiner model daarvan uitgereikt. Na de H. Mis was er een aperitief en diner in zorghotel Merlinde, waarbij dankwoorden uitgesporken werden aan het adres van het vorig bestuur, de economisch adviseur en de admini­strator.

HOMILIE

Out of the box

Vandaag mogen we vieren
dat Maria Albers en Lou van Moorsel
zich honderd jaar geleden
op het Kopje van Bloemendaal vestigden
om de geest van Bethanië te gaan leven,
die de kleurrijke en inspirerende Jezuïet,
die ongelooflijk dynamische priester en hoogleraar,
pater Jacques van Ginneken
voor zich had gezien.
Hoe we in deze tijd ook
tegen hem aan mogen kijken:
Van Ginneken had grootse ideeën
met name voor de nieuwe evan­ge­li­sa­tie
van een maat­schappij
waarvan hij toen al duidelijk
de seculariserende tendensen zag.
Als we iemand als voorbeeld zouden willen zien
van hoe je “out of the box” denkend,
zoals men dat nu noemt
- d.w.z.: niet slechts stilstaand bij de oude, bekende patronen -,
het evangelie zou kunnen brengen
en hoe je verbindingen zou kunnen leggen
met de mensen van onze tijd,
dan zouden we zeker Van Ginneken kunnen nemen.

Witten en paarsen

Hij was origineel,
“In niets middelmatig, in alles bijzonder”.
Daarbij was hij van één ding sterk overtuigd:
Het con­tem­pla­tieve, beschouwende leven
en de actieve inzet vullen elkaar aan.
Dit jaar is het zestig jaar geleden
dat het verschil tussen “witten”en “paarsen”
- tussen actieven en con­tem­pla­tieven -
bij de Vrouwen van Bethanië verdween.
Het actieve en het con­tem­pla­tieve
moeten zich verenigen,
we moeten Martha én Maria zijn,
dat is Bethanië;
ook de overvloed van de kostbare nardusbalsem,
die in Bethanië over Jezus’ voeten werd uitgestort,
hoort daarbij:
“In niets middelmatig, in alles bijzonder”
en dus overvloedig, volledig, rijkelijk!
Dat zal het kenmerk van onze toe­wij­ding
en van onze inzet zijn
in de geest van dit charisma,
altijd weer fris en nieuw.

Vrouwen in de kerk

Daarbij hebben de Vrouwen van Bethanië
in deze honderd jaar laten zien
dat vrouwen in die geest van Bethanië
in het kerkelijk en geestelijk leven
veel kunnen en moeten betekenen.
Er was en is zorg voor kinderen en stervenden;
Vrouwen van Bethanië waren actief
in de oecumene, in het theologisch gesprek
- heel zichtbaar bij­voor­beeld
tijdens het tweede Vaticaans concilie
in Foyer Unitas- ,
in geestelijke begeleiding, catechese
in projecten voor emancipatie
en een rechtvaardige behandeling van vrouwen,
in het kort: een inzet voor een betere wereld,
geleid door een evangelisch onderscheidings­ver­mogen,
een onderscheiding van de geesten.

Bethanië: plaats van het kerygma

En tenslotte vinden we in Bethanië
de kracht van het kerygma,
de centrale bood­schap van het evangelie
over het paasmysterie, de verrijzenis uit de doden
en het geloof in de Verlosser, Jezus Christus:
“Wie in Mij gelooft, zal leven,
ook al is hij gestorven
en ieder die leeft in geloof aan Mij,
zal in eeuwigheid niet sterven”.
Ook dat is Bethanië,
dat is de kracht van het evangelie
dat die eerste twee vrouwen,
honderd jaar geleden,
vanuit de geest van Bethanië
zijn gaan leven.

De kern blijft

Dat is de kern
en die blijft,
ook al bent U misschien straks weer met twee
of ook al zal het instituut Vrouwen van Bethanië
ophouden te bestaan.
Maar er zullen in zekere zin
altijd vrouwen van Bethanië blijven,
omdat er vrouwen zullen zijn
die Martha én Maria willen zijn
en met gulheid, in overvloed
de bood­schap van het evangelie
willen leven,
die “gezanten van Christus” willen zijn,
zoals de eerste lezing dat noemde,
dat was de lezing uit de Korintenbrief
waarin dat kerygma zo naar voren komt .

Afgeven...

Zeker, dit is voor U ook
een lange periode van onthechten,
van loslaten en het evangeliewoord leven
dat we zojuist hebben gehoord:
Verzamelt U geen schatten op aarde...
Verzamelt u schatten in de hemel...
Dus doe wat U kunt en wat u gegeven is,
want: “De liefde van Christus
laat ons geen rust”,
maar hecht er uw hart niet aan,
wees niet bang los te laten, af te geven,
want Hij is groter dan ons hart.

Erfgoed

“Waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn”;
die woorden van Jezus in het evangelie van vandaag,
nodigen ons uit ons hart te geven
aan de werkelijke schat,
die blijft en niet verloren gaat.
Dat is het ware erfgoed van de Vrouwen van Bethanië:
Christus is die schat,
groter dan alles wat wij kunnen en bereiken is Hij;
Hij kan alles ook zonder ons,
ons loslaten is een overgeven,
een toevertrouwen,
in handen leggen
van Hem die de Heer is van de tijd, van onze leven
en van de Vrouwen van Bethanië.

Raken aan een geheim

Er is veel gebeurd in deze honderd jaar,
vele zaadjes zijn uitgezaaid.
Het groeiproces is een verborgen geheim,
dat is niet aan ons;
wat wij kunnen zien
zijn soms topjes van een ijsberg,
een glimp van een mysterie,
zoals Mozes God van achteren zag
en toch al zijn gelaat moest bedekken
omdat het glansde en straalde.
Zo gaat het met ons, in zekere zin:
wij bewonderen het mysterie,
ontwaren Gods aanwezigheid
in wat we mogen doen,
maar tegelijk zullen we moeten erkennen:
het is niet meer
dan het raken aan een Geheim.
In deze zin mogen we vandaag
deze honderd jaren
van toe­wij­ding
eerbiedig toevertrouwen,
ze Hem in handen leggen:
Het was voor U,
het is voor U,
het blijft voor U,
het is uit­ein­de­lijk in Uw geheim,
in Uw Goddelijk mysterie verborgen,
maar wij vertrouwen
dat U, Heer en Meester,
met onze inzet
Uw werk hebt kunnen doen!
Meer dan weemoed en gemis,
mag er dan ook vertrouwvolle dank­baar­heid zijn
in ons terugblikken en overwegen.

Terug