Arsacal
button
button
button
button


Afsluiting Sint Jozefjaar: Papegaai wordt Jozefkerk

Oude naam komt terug

Nieuws - gepubliceerd: woensdag, 8 december 2021 - 1337 woorden
St. Jozef, kerk van Laveno (Lago maggiore)
St. Jozef, kerk van Laveno (Lago maggiore)

Op woens­dag 8 de­cem­ber, Hoog­feest van de On­be­vlekte Ont­van­ge­nis van Maria, ein­digt het jaar dat door paus Fran­cis­cus aan Sint Jozef was gewijd. Dit krijgt in ons bisdom een bij­zon­der accent doordat op deze dag de bekende kerk in de Kalver­straat van Am­ster­dam (die in de volksmond de Papegaai genoemd of "Kwar­tier voor God") haar oor­spron­ke­lijke titel heeft terug gekregen: Sint Jozef.

Door ver­schil­lende his­to­rische omstan­dig­he­den was Sint Jozef aan wie de kerk was toegewijd op de ach­ter­grond geraakt. De kanselier en bis­schop­pe­lijk vica­ris dr. André van den Hout heeft die ge­schie­de­nis uit­ge­zocht en in een fraai decreet tot uiting gebracht.
Het besluit wordt geno­men op verzoek van de met deze kerk verbon­den ge­meen­schap en de pries­ter pater Aad van Ruiten sss, en met goed­keu­ring van de pastoor en instem­ming van het kerk­bestuur.

De tekst van het decreet wil ik U niet ont­hou­den. De tussenkopjes heb ik toe­ge­voegd.

 

Johannes Wil­li­brordus Maria Hendriks
Bis­schop van het R.K. Bisdom Haar­lem-Am­ster­dam

DECREET

Be­tref­fen­de de naamswijzi­ging c.q. herstel van de oor­spron­ke­lijke titel van de RK Kerk van de HH. Petrus en Paulus te Am­ster­dam-Centrum in RK Kerk van de H. Jozef.

Een stukje ge­schie­de­nis

Uit ver­slag­ge­ving en do­cu­menten die geen tegen­spraak of uit­zon­de­ring toestaan, gaat de Rooms-Katho­lie­ke kerk gelegen aan de Kalver­straat 58 te 1012 PG Am­ster­dam, te­gen­woor­dig bekend staand als de paro­chie­kerk van de HH. Petrus en Paulus (De Papegaai), terug op een eer­dere zeven­tien­de-eeuwse stich­ting (schuil­kerk) toegewijd aan de H. Jozef, voedster­va­der van Onze Heer Jezus Christus en bruidegom van de Aller­hei­ligste Maagd Maria. Op 18 mei 1848 is be­gon­nen met de bouw van de hui­dige kerk naar een ontwerp van bouw­kun­dige G. Moelle. Reeds op 18 de­cem­ber 1848 is de kerk geconsa­creerd oftewel plechtsta­tig ingewijd (dedicatio sollemnis) door mon­seig­neur Cornelius Ludovicus baron de Wijckerslooth, heer van Schalk­wijk en Weerdesteyn, titulair bis­schop van Curium (in Cyprus) of zoals des­tijds geheten, bis­schop in partibus infidelium (in het gebied der hei­denen). De kerk ont­ving daarbij als titel die van de H. Joseph en fun­geerde sindsdien als parochiële bij­kerk van de nabij­ge­le­gen zogeheten Franse Kerk aan de Nieuwe­zijds Voor­burgwal, toegewijd aan de HH. Petrus en Paulus.

Hoe kwam de nieuwe naam in zwang?

Nader­hand, toen in 1912 de paro­chie­kerk van de HH. Petrus en Paulus in 1912 werd ont­trok­ken aan de god­de­lijke ere­dienst, werd de bij­kerk van de H. Joseph aan de Kalver­straat verheven tot paro­chie­kerk van de pa­ro­chie van de HH. Petrus en Paulus, waarbij de naam van de pa­ro­chie behou­den bleef en even­eens over­ging op de nieuwe paro­chie­kerk. Deze ver­an­de­ring van naam­ge­ving en status van de kerk wordt voor het eerst vermeld in de Piusalmanak van het jaar 1913 en is sindsdien onge­wij­zigd ge­ble­ven, totdat de pa­ro­chie van de HH. Petrus en Paulus werd opgeheven en te­gen­woor­dig territoriaal deel uitmaakt van de Rooms-Katho­lie­ke pa­ro­chie van de H. Nicolaas te Am­ster­dam-Centrum.

Opnieuw bij­kerk

Laatste­lijk werd de kerk aan de Kalver­staat 58, nog steeds genoemd onder de naam van de HH. Petrus en Paulus, en meer nog bekend in de volksmond onder de naam “De Papegaai”, bestemd tot parochiële bij­kerk van dezelfde pa­ro­chie van de H. Nicolaas, die als hoofd­kerk heeft de gelijknamige eerbied­waar­dige basiliek aan de Prins Hendrik­kade.

Canoniek recht over titels van kerken

Gelet op hetgeen bepaald is door het Wetboek van Canoniek Recht van 1983 en de Con­gre­ga­tie voor de God­de­lijke Eredienst en de Rege­ling van de Sacra­menten, met name in haar Notificatio de titulo ecclesiae van 12 februari 1999 (Prot. Nr. 329/99/LL), waar­on­der:

  • Elke kerk een titel moet hebben welke aan haar is toegekend binnen de li­tur­gie van inwij­ding (dedicatio) of ze­ge­ning;
  • De titel gekozen kan wor­den uit de Aller­hei­ligste Drie­vul­dig­heid; onze Heer Jezus Christus, aan­ge­roe­pen onder een geheim van zijn leven; de Heilige Geest; de Zalige Maagd Maria onder een reeds aan haar gegeven titel in de god­de­lijke li­tur­gie; de heilige Engelen, of een Zalige of Heilige die staat inge­schre­ven in het Romeins Martyrologium;
  • Eenmaal vast­ge­legd bij de inwij­ding van een kerk, de titel niet veran­derd kan wor­den (can. 1218), tenzij om zwaar­we­gende redenen, waartoe uit­druk­ke­lijk toestem­ming is gegeven in een indult van de Heilige Stoel, anders dan in het geval van een ze­ge­ning van de kerk volgens de Ordo Benedictionis Ecclesiae, waartoe de dio­ce­sane bis­schop (cf. can. 381, § 1 om een erns­tige reden deze ver­an­de­ring mag voor­schrij­ven;
  • De naam van een pa­ro­chie ge­woon­lijk dezelfde is als de titel van de paro­chie­kerk;
  • De patroon van een plaats (altijd gekozen uit een geschapen persoon die voor­spre­ker (voor­spreek­ster) is bij God) ver­schil­lend kan zijn van de titel­hei­lige van een gegeven kerk;
  • Een nieuwe pa­ro­chie die in de plaats is geko­men van ver­schil­lende opgeheven pa­ro­chies een eigen paro­chie­kerk kan hebben, die, tenzij het om een nieuw opgerichte kerk gaat, zijn bestaande titel behoudt.
  • Kerken van opgeheven pa­ro­chies hun eigen titel behou­den, wanneer zij beschouwd wor­den als co-pa­ro­chies (lees: bij­kerken).

Eigen­lijk heette de kerk al naar Jozef!

Gelet derhalve op het bepaalde in can. 1218: CIC 1983 (vgl. can. 1168, § 1: CIC 1917 en de fontes (bronnen) van CIC 1917), dat de titel van een eenmaal ingewijde kerk niet veran­derd kan wor­den, moet gecon­clu­deerd wor­den dat de ver­kla­ring van de his­to­rische naams­ver­an­de­ring van de bij­kerk van de H. Joseph in de paro­chie­kerk van de HH. Petrus en Paulus in het jaar 1912 gezocht moet wor­den in de wens om de patronen van de opgeheven naburige paro­chie­kerk te behou­den voor de pa­ro­chie van de HH. Petrus en Paulus, zon­der dat daar­mee de eigen­lijke titel van de kerk van de H. Joseph verloren is gegaan;

Andere over­we­gingen

Gelet op het feit dat de hui­dige, in omvang grotere pa­ro­chie niet lan­ger de HH. Petrus en Paulus als patroon heeft, maar de H. Nicolaas;

Gelet op de leven­dige devotie tot de H. Jozef binnen de geloofs­ge­meen­schap die thuis is in de “De Papegaai” aan de Kalver­straat en het pas­to­rale gewin om de devotie tot deze grote heilige te blijven bevor­de­ren;

Het besluit

Daartoe ingaande op het verzoek van de ge­meen­schap van pries­ters en gelo­vi­gen van deze kerk en na verstrekte instem­ming zij­dens het Pa­ro­chie­bestuur van de H. Nicolaas, zoals ver­woord en toe­ge­licht in het schrijven van de weleer­waarde pa­ro­chievica­ris pater A. van Ruiten S.S.S. d.d. 10 no­vem­ber 2021;

Besluit ik op grond van canon 1218 van de Codex I.C. dat met ingang van heden de met de kerk­wij­ding toe­bedeelde titel van de H. Jozef voor­taan als enig gel­dende titel gebruikt moet wor­den voor de R.K. Kerk gelegen

aan de Kalver­straat 58 te Am­ster­dam-Centrum

onder wegla­ting van de later inge­voerde patroonti­tel van de HH. Petrus en Paulus.

Sint Jozef

Om de bij­zon­dere figuur van de heilige Jozef, patroon van deze kerk, beter te leren kennen is het goed om te be­schou­wen hoe hij zich­zelf ten dienste stelde van het heils­plan van God, als echt­ge­noot van Maria en vader van Jezus. Zijn vader­schap komt centraal tot uitdruk­king “doordat hij zijn leven tot een dienst, een offer, heeft gemaakt voor het mysterie van de Menswor­ding en voor de verlossende zen­ding die ermee verbon­den is; doordat hij het wette­lijk gezag over de heilige Familie heeft aangewend om zich­zelf, zijn leven en zijn werk volle­dig weg te schenken; doordat hij zijn men­se­lijke roe­ping tot hui­se­lijke liefde heeft omgezet in een bovenmen­se­lijke offergave van zich­zelf, van zijn hart en van al zijn bekwaam­he­den, in een liefde die ten dienste staat van de Messias die in zijn huis is geboren” (Paus Paulus VI, homilie (19 maart 1966), geci­teerd door Paus Fran­cis­cus in zijn Apos­to­lische Brief Patris corde (Met het hart van een vader) ter gelegen­heid van de 150e ver­jaar­dag van uitroepen van de heilige Jozef tot patroon van de Uni­ver­se­le Kerk (8 de­cem­ber 2020).

Overige bepa­lin­gen

Alle wette­lijke do­cu­menten die de gebruikte ter naam­stel­ling van de HH. Petrus en Paulus dragen, blijven gel­dig.

Een kopie van dit Decreet moet bewaard wor­den in het dio­ce­saan archief en een ander in het archief van het pa­ro­chie­secre­ta­riaat van de kerk.

Publi­ca­tie van dit decreet geschiedt door notifi­ca­tie bij de ingangspoort (ad valvas) van de kerk van de H. Jozef te Am­ster­dam.

Tekent met hoogach­ting,

Haar­lem, op 8 de­cem­ber 2021, slui­tings­dag van het Sint Jozef-jaar

Mgr. dr. J.W.M. Hendriks
Dio­ce­saan Bis­schop
Bisdom Haar­lem-Am­ster­dam

Dr. A.J.T. van den Hout
Kanselier
Bisdom Haar­lem-Am­ster­dam

Terug