Arsacal
button
button
button


Een stadswijk met moslims en volop secularisatie: en de Kerk dan?

Heropening Boom-kerk

overweging_preek - gepubliceerd: maandag, 7 september 2015
De iconen naast het hoofdaltaar
De iconen naast het hoofdaltaar

Op zondag 6 september werd de “Boomkerk” in Amsterdam oud-west feestelijk heropend, na een intensieve res­tau­ra­tie-periode. Daarbij werden twee nieuwe iconen van Geert Hüsstege gewijd. De kerk is mooi opgeknapt en naast de kerk zijn mooie groepsruimtes en een grote pastorie. De kerk staat in een wijk waar veel moslims wonen en waar de secularisatie zich natuurlijk ook doet gevoelen. Wat kan de taak zijn van de kerk in zo'n gebied? Dat was een vraag waar we in de homilie bij stil stonden.

De Boom is genoemd naar de voorganger van de huidige kerk, een schuilkerk die werd aangeduid met een naam die niet mocht verraden dat het om een kerk ging. Zo hebben we in Amsterdam onder meer ook de “Krijtberg” en de “Papegaai”. De kerk heeft echter ook een patroon: de heilige Franciscus van Assisi. De parochie omvat ook de H. Vicentisukerk en de St. Augustinus­kerk, beide kleinere lokaties die vroegere grote kerk­ge­bouwen vervangen. Zij maken deel uit van de Emmaüsparochie.

De viering was bijzonder feestelijk met de gezamenlijke koren van de parochie en veel mensen. Pastoor Igno Osterhaus en mede-priesters Jacques Hetsen en Ben de Boer mhm con­ce­le­breerden, evenals pater Henk Janssen WP. Diaken Rob Polet, tot voor kort ver­bonden aan de parochie en pastoraal werker Pieter Klaver assis­teerden. Tijdens de Mis werden de fraaie iconen van Mozes en Franciscus van Assisi ingewijd (zie foto). Na de viering was er een feestelijk pro­gram­ma in de zaal naast de kerk waar velen aan deelnamen. Van harte wensen we de Emmaüsparochie en de Boomkerk alle zegen toe!

Homilie

Proficiat!

Broeders en zusters,
Allereerst wil ik u nogmaals van harte feliciteren
met de prachtige, vernieuwde Boom- kerk,
toegewijd aan de H. Franciscus van Assisi,
een heilige die acht eeuwen geleden heeft geleefd,
maar ons, mensen van deze tijd,
nog steeds bijzonder aanspreekt:
zijn eenvoud, zijn armoede,
zijn radicale beleving van het evangelie,
zijn charisma
werken door.
Het is niet zomaar dat onze huidige paus
de naam van deze heilige die Uw patroon is,
als naam en pro­gram­ma heeft gekozen.

Feestelijke opening Boomkerk
Pastoor Osterhaus begroet kerk­gangers voor de Mis

Deze kerk heeft een schitterende accommodatie,
met een pastorie en prachtige zaal
en een fraaie kerk
die nu weer helemaal in orde is.
Daar kan ik U alleen maar mee feliciteren!

Taak

Dit legt natuurlijk ook
een bijzondere taak op Uw schouders,
want de stenen zijn niet voor niets
zo mooi gerenoveerd.
Dat is de taak
om dit allemaal goed in te zetten
en vruchtbaar te laten worden.
Hoe zou dit kunnen?

Niet "zij"en "wij"

Het komende jaar van Barm­har­tig­heid
dat onze paus heeft uit­ge­roe­pen,
is daar een bijzondere gelegenheid voor.
Wat wil paus Franciscus met dat jaar?
Hij wil deuren openen
naar de barm­har­tig­heid van Jezus
en hij wil dat wij de straat opgaan,
de mensen ontmoeten,
hen aanzien als het ware met de ogen van Jezus,
die naar zondaars en tollenaars ging
met een blik vol barmhartige liefde.
Misschien hebben we allemaal
wel eens angstige gevoelens,
bij­voor­beeld nu over de vluch­te­lingen
die naar Europa komen:
zullen al die moslims geen gevaar voor ons vormen,
voor onze cultuur, onze vrijheid en verworvenheden?
En het is waar:
we weten niet wat de toekomst zal brengen,
hoe de cultuur zal veranderen,
hoe de vluch­te­lingen zullen integreren,
maar het is niet goed om te denken
in “zij”en “wij”,
in onze eigen mensen
en ‘andere’ mensen,
met wie wij niet te maken willen hebben.
We zijn allemaal mensen,
niemand is meer mens dan een ander,
en juist wij als christenen en katholieken,
die in zekere zin de waarden ver­te­gen­woor­digen,
die Europa meer dan duizend jaar
hebben vorm gegeven,
zullen van die christelijke wortels
moeten en kunnen getuigen.

Secularisatie

Zoveel mensen hebben in onze tijd
die christelijke wortels
nooit echt leren kennen.
Zij hebben misschien
vooropgezette ideeën over religie,
hebben er iets over gehoord,
zoals wij misschien over confucianisme of zo
maar ze hebben geen kennis van binnen uit,
ze zijn er nooit door geraakt.
Toch zijn bijna alle mensen zoekend
naar de zin en betekenis van hun leven en het lijden,
naar het waarom en het doel van een mensenleven.
Niet dat wij alle antwoorden weten.
En ieder antwoord begint
met naar hen te luisteren
en hen trachten te begrijpen,
ook in hun diepste verlangens.
Niet oordelen, zeker niet te snel.

God verlangt dat al die mensen
in aanraking komen
met Zijn barmhartige liefde voor hen,
en dat zij een stapje kunnen zetten
om hun leven te laten leiden door die liefde.

Uit­no­di­gen

Van harte wens ik U allen toe
dat deze kerk en haar mooie bij-ruimtes
daar een rol in zullen kunnen spelen,
dat ze een centrum mogen kunnen worden
van contact met de wijk,
dat mensen zich hier welkom mogen voelen
en aanvaard en opgenomen
en dat hun leven
een zoektocht mag kunnen worden naar God.
Ik wil daarmee niet zeggen
dat de sacramenten en de heilige Eucha­ris­tie
niet heel belangrijk zijn
en het centrum en de bron
van onze geloofs­ge­meen­schap,
maar heel veel mensen
zijn daar niet mee bekend,
hebben de kracht en de betekenis
van de heilige Eucha­ris­tie
nog niet ervaren.
En we willen laten zien
dat we een open kerk zijn,
dat je niet alleen welkom bent
als je bij de club hoort,
als je in de werk­groep zit of op het koor,
als je al gedoopt en gevormd bent,
maar dat iedereen welkom is en uitgenodigd
om een stapje naar God te zetten.
Paus Franciscus heeft ons opgeroepen
om naar buiten te gaan,
eigenlijk zoals de dienaren van de koning
in de parabel die Jezus eens vertelde.
De genodigden voor de bruiloft
kwamen niet opdagen
en de dienaren van de koning moeten dan
naar de hoeken van de straten gaan
om de mensen uit te nodigen,
want - zo zegt de koning -
"Mijn huis moet vol worden".

Kansen zien

Het is bij ons eigenlijk niet anders.
Veel mensen komen niet naar de kerk,
maar we kunnen niet blijven zitten
met de gedachte dat vroeger alles beter was.
De mensen zijn nog steeds gewoon mensen,
door God geschapen
met een verlangen in hun hart naar geluk,
naar zin en uit­ein­de­lijk naar God.
Wij moeten dus doen als die dienaren in de parabel
en uit­no­di­gend zijn, ver­wel­ko­mend,
open voor iedereen,
niet veroordelend en afstotend,
ook niet kibbelend onder elkaar,
dat stoot alleen maar af:
“Zie hoe zij elkaar liefhebben”,
zei men over de eerste christenen
en dát trok nieuwe mensen aan.
Laten we dus hartelijk zijn
vanuit het besef dat iedere mens een mens is,
geschapen naar Gods beeld en gelijkenis;
en laten we dat doen
verlangend om mensen in contact te brengen
met het evangelie, met Jezus Christus.

Er zijn veel mensen die anders denken,
een ander leven leiden dan wij,
een andere cultuur of achtergrond hebben,
andere keuzes hebben gemaakt.
Natuurlijk hoeven we onze visies en onze overtuigingen
niet op te geven,
het hoort bij het mens-zijn dat we overtuigingen hebben.
Maar het past ons als christenen niet
dat we meteen met een veroordeling klaar staan,
ons past openheid vanuit het respect voor iedere mens
en vanuit het besef
dat misschien inderdaad niet alles goed is wat we zien,
maar dat een mens een mens is met kansen en moge­lijk­he­den,
dat hij of zij op weg is, er nog niet is,
dat er ook aan ons wel iets ontbreekt
en dat we misschien die mens mogen helpen
om een mooie weg te gaan.

De arme niet afschepen

De lezingen van deze zondag
nodigen ons daar bijzonder toe uit.
In de tweede lezing uit de brief van Jakobus
kwam dit al heel mooi tot uiting.
Jakobus vertelt over een situatie
waarin twee mensen een kerkruimte binnenkomen,
de een is een heel chique persoon,
rijk gekleed en met gouden sieraden om,
de ander is een arme sloeber
en zijn kleren zijn goed voor de afvalcontainer.
En stel je dan voor dat de rijke alle eer en aandacht krijgt
en de arme met een staan­plaats ergens achteraf
wordt afgescheept.
Dan discrimineer je,
dan laat je zien
dat je er alleen voor een bepaald soort mensen wilt zijn.
Dat hoort niet bij christen-zijn,
zegt ons Jakobus in zijn brief.

Nieuwe mens

Jezus gaat in het evangelie naar een heidense streek,
de streek van Dekapolis.
Hij verlaat de echte Joodse omgeving
en begeeft zich onder de heidenen.
We hoorden zojuist dat Hij er een doofstomme geneest.
Die genezing is meer
dan het beter maken van een arme mens;
het heeft ook een dieper­lig­gende betekenis,
zoals Jezus zelf eigenlijk al laat zien
aan de gebaren die Hij gebruikt
om die genezing tot stand te brengen:
Hij steekt zijn vingers in de oren van die man
en raakt zijn tong met speeksel aan.
Men had Jezus eigenlijk om een ander gebaar gevraagd:
"Kunt U hem de hand opleggen?"
Dat is het gebaar dat zij kennen,
een gebaar van bescherming en genezing.
Maar Jezus doet dus iets anders,
Hij raakt die ledematen aan
die maken dat de man
niet horen en niet goed spreken kan.
Het is of Jezus de man herschept, nieuw maakt.
En dan zucht Hij en zegt: "Ga open, Effeta",
een gebaar en een woord
dat we nu nog steeds gebruiken
wanneer iemand gedoopt wordt.
De man wordt een nieuwe mens,
en dat nieuwe mens- zijn betekent
dat hij open gaat,
niet langer in zichzelf opgesloten is,
maar kan communiceren met God en met de naaste.

Deze genezing is er voor ieder van ons,
wij zijn verloste mensen :
ga dus open, wees niet in jezelf opgesloten,
niet in je eigen dingen, je eigen problemen,
ga naar buiten toe.
Je eigen problemen en zorgen worden anders,
wanneer je open staat voor anderen,
je inleeft in ander mensen,
er wil zijn voor iemand die je tot naaste maakt.
Ja, de Heer roept ons
om verbindingen te leggen, uit te nodigen,
te getuigen en liefde te geven.
Moge God ons daartoe zegenen en bijstaan. AMEN.

Terug