Arsacal
button
button
button
button


De Kerk moet missionair worden

Inleiding impulsdag bestuursleden parochies en PCI's

overweging_bezinning - gepubliceerd: zaterdag, 10 oktober 2015
In het bedevaartspark van Heiloo
In het bedevaartspark van Heiloo

Op zaterdag 10 oktober vond in Heiloo een impulsdag plaats voor leden van kerk­besturen en PCI's (Parochiële Caritasin­stel­lingen). Er waren een dertigtal leden aanwezig en daarmee was de opkomst wel iets minder dan verwacht. Deze dag is toch wel belangrijk: het is een inleiding op het werk van de kerk­bestuurs- en PCI-leden, met een inleiding op het Algemeen Reglement voor het bestuur van de parochies en PCI's, de diocesane regelingen, waaronder het machtigingenbeleid en het bisdombeleid inzake caritas en kerk/geloofsopbouw. Ook werd informatie gegeven over de nieuwe Gedragscode en de vereiste VOG-verklaring en het voeren van de actie Kerkbalans.Vanwege het belang willen we de nieuwbenoemde bestuursleden dringend uit­no­di­gen om deze dag een volgende keer toch nog mee te maken (bij nieuw benoemde bis­schop­pen gaat dat ook zo, weet ik uit ervaring).

De dag begon met een heilige Mis waarin het evangelie van de dag werd gelezen (Lc. 11,27-28) dat duidelijk maakt, zo heb ik in de preek aangeduid, dat het niet om positie of aanzien gaat maar dat het geloof en de beleving daarvan het uitgangspunt en dat we geroepen zijn om te dienen: de bestuurleden zijn benoemd door de bisschop en hebben van hem een bijzondere taak toevertrouwd gekregen, maar niet als een positie voor zichzelf, maar als een dienst aan de gemeen­schap, aan de kerk, aan de armen.

Aan het begin van de bijeenkomst heb ik de volgende inleiding gehouden, nadat ik eerst de aanstaande vijftigste verjaardag van de afsluiting van het tweede Vaticaans concilie (1962-1965) had herdacht en drie aspecten had genoemd die deze grote kerk­ver­ga­dering heeft onderstreept: het gemeen­schapskarakter van de kerk (Kerk als communio, in de Constitutie Lumen gentium), de openheid naar de wereld van deze tijd (o. a. in de Constitutie Gaudium et spes) en de dialoog.

Voor deze inleiding heb ik veel gebruik gemaakt van het boek van de Franse bisschop DOMINIQUE REY, Paroisses, réveillez vous!

De kerk moet missionair worden

De Kerk moet missionair worden. Zij heeft een prachtige bood­schap: over Gods liefde, Zijn verlossing en eeuwig leven.

Blokkades

Toch zijn er allerlei blokkades die verhinderen dat mensen geraakt worden en van vreugde opspringen als zij deze bood­schap horen. Om er maar een paar te noemen:

De Kerk lijdt aan een drievoudig tekort: een tekort aan com­mu­ni­ca­tie, een tekort aan aantrekkings­kracht en een tekort aan geloof­waar­digheid.

Tekort aan com­mu­ni­ca­tie

De Kerk lijkt ver van het leven af te staan en ontoegankelijk te zijn, wie aan kerkelijke vieringen denkt, wordt niet blij van binnen: het beeld is dat die saai zijn en je zeggen wat er allemaal niet mag.

Tekort aan geloof­waar­digheid

De geloof­waar­digheid van de Kerk is bovendien onder vuur komen te liggen door het seksueel misbruik, maar ook door religieus gemotiveerd geweld (ook al is de Kerk daarin eerder slachtoffer dan dader, kerk en godsdienst worden sterk geïndentificeerd met geweld en aggressie), de kruistochten, haar morele stand­punten enzovoorts.

Tekort aan aantrekkings­kracht

De christenen zijn een minderheid geworden en een maat­schappij waarin armenzorg, ziekenzorg, jeugdzorg en onderwijs van de Kerk uitgingen, bestaat niet meer. De cultuur van onze tijd heeft weinig of geen relatie met Kerk en christendom en staat daar vaak negatief tegenover.

Blokkades binnen de kerk

Maar ook binnen de Kerk is het klimaat niet gunstig voor nieuwe evangelisatie. Ten eerste valt het woord zelf al helemaal niet goed bij allerlei mensen in de Kerk; zij identificeren dat met proselitisme (zieltjes winnerij) en gaan wel zo ver dat zij iedere uitdrukkelijke verkondiging naar buiten toe afwijzen.

Daarbij spelen natuurlijk de maat­schap­pe­lijke tendensen zoals individualisme, secularisme en relativisme - wat door paus Benedictus XVI de ware religie van de moderne mens is genoemd - ook een rol.

Toch hoort het missionaire karakter tot het wezen van de Kerk en tot de kern van haar bood­schap....

Service-kerk

Op veel plaatsen ziet men voorts dat de activiteit niet verder gaat dan proberen voort te zetten wat men altijd heeft gedaan en dat maar laten vallen als het niet meer gaat, zodat er steeds minder overblijft.

Daar zit dan niet zelden een in feite heel sceptische houding onder: het wordt toch niks meer...

Dan blijft een soort functionalistische Kerk over: een Kerk die bepaalde religieuze functies en diensten verzorgt voor een slinkende groep, zolang daar nog vraag naar is.

Clericalisme... ook van de leken

In dezelfde lijn liggen clericalisme van clerici en leken: het zich opsluiten in de eigen groep is niet per se alleen iets van priesters; ook onder vrijwilligers en kerk­gangers komt de mentaliteit nogal eens voor van onder elkaar willen zijn, in feite weinig toegang verlenen aan buitenstaanders.

Die mentaliteit vind je ook onder mensen die heel modern denken te zijn en alle nadruk leggen op de gemeen­schap; ja, die gemeen­schap waar zij dan de nadruk op leggen is nogal eens een gemeen­schapje alleen voor henzelf of voor de eigen mensen! Het is een vorm van isolationisme: wij, ons groepje, heeft het goed met elkaar. Wij zonderen ons af van de buitenwereld die we al dan niet als ' boos' ervaren.

Wat is de oplossing niet?

De oplossing kan er niet in bestaan dat het gezin of de school de religieuze vorming maar moet opknappen. Daar is in het algemeen de basis niet aanwezig om dat te kunnen doen.

Ook de parochie kan dat niet via de gewone kanalen.

Ten eerste zal lang niet iedere parochie de vitaliteit hebben om een goed vormings- en catechese­pro­gramma op te zetten en vervolgens zullen de gewone kanalen van bekendmaking van initiatieven onvoldoende zijn om nieuwe mensen te kunnen bereiken, die niet al tot de ' inner circle' van de parochie behoren. Zelfs als mensen een aankondiging van een vormings- of cateches­pro­gramma wel gezien hebben, betekent dat nog niet dat we hen echt hebben bereikt.

Schaalvergroting van de parochies is niet zomaar de oplossing, al is duidelijk dat die schaalvergroting nodig is.

Nabijheid

Een belangrijke uitdaging zal juist dan - als de fysieke afstand groter wordt - zijn om vormen van nabijheid te scheppen; en de schaalvergroting moet ook leiden tot meer kracht om initiatieven te kunnen nemen, tot meer en gevarieerder kerkelijk leven, tot groter aantrekkings­kracht omdat het gaat om een levende gemeen­schap.

Bewegingen en nieuwe gemeen­schappen

Bewegingen en nieuwe gemeen­schappen kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Zeker zal niet ieder initiatief, gemeen­schap of beweging alle mensen aan kunnen spreken, maar dat is ook niet het criterium: het gaat om charismata, om gaven van de Geest en om mensen die hun roeping vinden en volgen.

Caritas

Een belangrijk aspect zal ook de caritas zijn; goed doen aan iemand in nood, in moeilijke omstandigheden is iets wat de natuurlijke goedheid van een mens aanspreekt. Daardoor wordt die mens ook voor God geopend, hij zal in de mens in nood het gelaat van de Heer kunnen herkennen, zeker als dit goede werk wordt ondernomen in de geest van het evangelie en vanuit gebed.

Het is daarom wezenlijk het werk van de caritas te laten zien als vrucht van het evangelie. Het is de liefde van Christus die ons drijft. Caritas is een laagdrempelige toegang tot het evangelie.

Bedevaart­plaats en open kerken

Ook een bedevaarts­plaats of een kerk in het centrum van de stad die open is en waar mensen aanwezig zijn om de binnenkomende gasten te ontvangen, draagt bij aan een missionaire kerk.

Dat geldt nog meer voor een kerk die open is en waar uit­stel­ling is van het heilig sacrament en waar biddende mensen aanwezig zijn.

Internet

Internet en sociale media zijn eveneens een belangrijk middel om het geloof en de activiteiten van de kerk bekend te maken; deze middelen worden belangrijker naarmate men daarbij wegen vindt om mensen daad­wer­ke­lijk te bereiken en er contact en uitwisseling mogelijk is. Niet alleen de mooie website is belangrijk maar vooral de manier waarop die wordt ingezet en contacten bemiddelt.

Tentoon­stel­ling, sociale gebeur­te­nissen enzovoorts

Ook een tentoon­stel­ling kan een middel tot evangelisatie zijn, evenals sociale gebeur­te­nissen, maar alles hangt af van de geest waarin iets gebeurt en van de mensen die erbij betrokken zijn en hun bezieling.

Bezielde mensen

Met tien bezielde mensen, die iets van de uitstorting van de heilige Geest hebben ervaren, kunnen we op dit gebied meer bereiken dan met honderd vrijwilligers die de kerk zien als een club waarbinnen ze goede dingen doen.

Kennis van de mensen, de situatie

Voor wie missionair wil zijn in de parochie is het noodzakelijk zich een beeld te vormen van het werkgebied: de mensen leren kennen, hun hoop en verwachtingen, de problemen die er zijn.

Om missionair te kunnen zijn is van belang enigszins aan te sluiten bij de aspiraties en noden van de mensen in het gebied; op een of andere wijze zal het woord van de parochie een antwoord moeten zijn op de situatie waarin de mensen verkeren; het is een verlossende bood­schap en dat moet eigenlijk in zekere zin concreet en tastbaar worden. Waar verlangt men naar?

Bij alles wat de parochie onderneemt moet de missionaire invalshoek centraal staan.

Terug